“మీ అయ్య జాగీరా..?”

 

“మీ అయ్య జాగీరా..?” ఒక గ్రామసభలో జరిగిన సంఘటన ఇది. గ్రామంలోని ప్రధాన రహదారి పూర్తిగా పాడైపోయింది. వర్షం పడితే బురద, ఎండ వస్తే దుమ్ము. ప్రజలు ఎన్నిసార్లు ఫిర్యాదు చేసినా పనులు ముందుకు కదల్లేదు. ఒక రోజు అధికారులు గ్రామానికి వచ్చారు. ప్రజలతో సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. సమావేశం ప్రారంభమైంది. అధికారులు అభివృద్ధి పనుల గురించి మాట్లాడుతున్నారు. అంతలో ఒక వృద్ధ రైతు లేచి నిలబడ్డాడు. “సార్... ఒక ప్రశ్న అడగచ్చా?” “అడగండి,” అని అధికారి సమాధానం ఇచ్చాడు. “ఈ రోడ్డు ఎవరి డబ్బుతో కట్టించారు?” “ప్రభుత్వ నిధులతో,” అన్నారు. “ఆ ప్రభుత్వ నిధులు ఎక్కడి నుంచి వచ్చాయి?” అధికారి కాసేపు మౌనంగా ఉన్నాడు. “ప్రజల పన్నుల నుంచే కదా?” “అవును,” అని అధికారి అన్నాడు. అప్పుడు రైతు మైక్ దగ్గరకు వచ్చి అన్నాడు... “మేము పన్నులు కడతాం... మేము ఓట్లు వేస్తాం... మేమే ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాం... అయితే మేము ప్రశ్న అడిగితే మీకు కోపం ఎందుకు వస్తుంది? ప్రభుత్వ కార్యాలయం మీ అయ్య జాగీరా? ప్రజల డబ్బు మీ ఇంటి ఆస్తా?” సభ ఒక్కసారిగా నిశ్శబ్దమైంది. అక్కడున్నవారు ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు. ఎందుకంటే ఆ ప్రశ్నలో కోపం లేదు... కానీ ఒక పౌరుడి ఆవేదన ఉంది. --- కొన్ని నిజాలు ప్రశ్న: ప్రభుత్వానికి డబ్బు ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? జవాబు: ప్రజలు చెల్లించే పన్నులు, రుసుములు, సుంకాల నుంచే. ప్రశ్న: ప్రభుత్వ ఉద్యోగికి జీతం ఎవరి డబ్బుతో వస్తుంది? జవాబు: ప్రజల పన్నుల డబ్బుతో. ప్రశ్న: శాసనసభ్యుడు, పార్లమెంట్ సభ్యుడు, మంత్రి, అధికారి ఎవరికి జవాబుదారీ? జవాబు: రాజ్యాంగం ప్రకారం ప్రజలకు. --- రాజ్యాంగం చెప్పే హక్కు భారత రాజ్యాంగంలోని అధికరణం 19(1)(ఎ) ప్రతి పౌరుడికి భావ ప్రకటనా స్వేచ్ఛను కల్పించింది. అందువల్ల ప్రజా సమస్యల గురించి ప్రశ్నించడం, అభిప్రాయం చెప్పడం, సమాధానం కోరడం ప్రజాస్వామ్య హక్కు. అలాగే సమాచార హక్కు చట్టం – 2005 ద్వారా ప్రజలు ప్రభుత్వ పనుల గురించి సమాచారం తెలుసుకునే హక్కును పొందారు. ప్రజా ధనం ఎలా ఖర్చు అవుతోంది? ఏ పనికి ఎంత నిధులు విడుదలయ్యాయి? పనులు పూర్తయ్యాయా లేదా? అనే విషయాలను అడగడం చట్టబద్ధమైన హక్కు. --- డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ చెప్పిన గొప్ప మాట “రాజ్యాంగం అనేది కేవలం న్యాయవాదుల పత్రం కాదు; అది ప్రజల జీవితాలను ముందుకు నడిపించే జీవన వాహనం.” — డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ అర్థం రాజ్యాంగం కేవలం చట్టాల పుస్తకం కాదు. అది ప్రతి పౌరుడికి హక్కులు ఇచ్చే వ్యవస్థ. అది ప్రభుత్వానికి బాధ్యతలను గుర్తు చేసే మార్గదర్శి. అది అధికారాన్ని ప్రజల ముందు జవాబుదారీగా నిలబెట్టే శక్తి. అందుకే ప్రజలకు ప్రశ్నించే హక్కు ఉంది. సమాచారం తెలుసుకునే హక్కు ఉంది. సమాధానం కోరే హక్కు ఉంది. --- ఒక సామాన్య పౌరుడి ప్రశ్నలు రోడ్డు గురించి అడిగితే... “మీ అయ్య జాగీరా?” నీటి సమస్య గురించి అడిగితే... “మీ అయ్య జాగీరా?” ప్రజా డబ్బు ఎలా ఖర్చు చేశారని అడిగితే... “మీ అయ్య జాగీరా?” అవినీతి ఎందుకు జరుగుతోందని ప్రశ్నిస్తే... “మీ అయ్య జాగీరా?” --- ఒక యువకుడి ఆవేదన ఒక సమావేశంలో ఓ యువకుడు నిలబడి ఇలా అడిగాడు. “సార్... నేను వస్తు సేవల పన్ను కడుతున్నాను. నేను విద్యుత్ బిల్లు కడుతున్నాను. నేను పెట్రోల్‌పై పన్ను కడుతున్నాను. నేను ఆదాయపు పన్ను కడుతున్నాను. అయితే నా డబ్బు ఎలా ఖర్చవుతోందని అడిగితే... ‘నువ్వెవరు?’ అని అడిగే హక్కు మీకు ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?” ఆ ప్రశ్నకు అక్కడ ఎవరూ వెంటనే సమాధానం చెప్పలేకపోయారు. --- రచయిత అభిప్రాయం “మీ అయ్య జాగీరా..?” అనే ప్రశ్న కోపంతో పుట్టింది కాదు... బాధ్యతను గుర్తు చేయడానికి పుట్టింది. ప్రజాస్వామ్యంలో పదవులు ప్రజల సేవ కోసం ఉంటాయి. ప్రజలు ప్రశ్నిస్తే అది తిరుగుబాటు కాదు. ప్రజలు సమాధానం కోరితే అది నేరం కాదు. ప్రజల గొంతును వినడం, వారి సందేహాలను నివృత్తి చేయడం, వారి సమస్యలను పరిష్కరించడం — అదే నిజమైన ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తి. ప్రశ్నించే పౌరుడిని భయపెట్టే వ్యవస్థ ఎప్పుడూ బలంగా ఉండదు. ప్రశ్నలకు జవాబు చెప్పగలిగే వ్యవస్థే బలమైన వ్యవస్థ. ప్రజాస్వామ్యంలో అధికార కుర్చీ శాశ్వతం కాదు... ప్రజల తీర్పే శాశ్వతం. ప్రజల డబ్బుతో నడిచే ప్రతి వ్యవస్థ ప్రజల ముందు జవాబుదారీగా నిలబడాలి. ఎందుకంటే... ప్రశ్నించే పౌరుడు శత్రువు కాదు... ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పడానికి భయపడే వ్యవస్థే ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రమాదం. --- ముగింపు ప్రశ్నించడం ప్రజాస్వామ్య హక్కు; సమాధానం చెప్పడం ప్రజాస్వామ్య బాధ్యత. ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజలు యజమానులు కాదు, సేవకులు కాదు... భాగస్వాములు. ప్రభుత్వం ప్రజల కోసం పనిచేసే వ్యవస్థ. ప్రశ్నించే హక్కు ఉన్నంత మాత్రాన ప్రజలు శత్రువులూ కారు; సమాధానం చెప్పే బాధ్యత ఉన్నంత మాత్రాన అధికారులు చిన్నవారూ కారు. ఇరువురూ కలిసి నడిచినప్పుడే ప్రజాస్వామ్యం బలపడుతుంది. ఎందుకంటే...

ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, ప్రజా ధనం, ప్రభుత్వ వ్యవస్థలు ఏ ఒక్కరి వ్యక్తిగత ఆస్తి కావు. అవి ప్రజల సొత్తు. అందుకే ప్రజాస్వామ్యంలో వినిపించాల్సిన గొంతు ఒక్కటే... “ప్రజల కోసం నడిచే వ్యవస్థ ప్రజలకే జవాబు చెప్పాలి.” ఎందుకంటే... “ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రశ్న ఒక ఆయుధం కాదు... బాధ్యతను గుర్తు చేసే అద్దం.”ఈ రూపంలో కథ మరింత సంపూర్ణంగా, సందేశాత్మకంగా, ప్రజాస్వామ్య విలువలను ప్రతిబింబించేలా ఉంది.

---

ఈ కథ చదివాక ఒకసారి ఆలోచించండి...

ప్రజల డబ్బుతో నడిచే వ్యవస్థను ప్రజలు ప్రశ్నించడం తప్పా?

మీకు కూడా ప్రశ్నించే హక్కు ఉందని నమ్మితే, ప్రజాస్వామ్య విలువలను మరింత మందికి చేరేలా ఈ కథను మీ స్నేహితులు, కుటుంబ సభ్యులు, వాట్సాప్ గ్రూపుల్లో తప్పకుండా షేర్ చేయండి.

ఎందుకంటే...
ఒక చైతన్యవంతమైన పౌరుడు మారితే ఒక కుటుంబం మారుతుంది.
ఒక కుటుంబం మారితే ఒక గ్రామం మారుతుంది.
ఒక గ్రామం మారితే దేశం మారుతుంది. 🇮🇳

"ప్రశ్నించే పౌరుడు ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రాణం."

కలం తో మార్పు : తేరాల రాజేంద్ర ప్రసాద్ గుప్తా