Translate

Saturday, May 30, 2026

కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రంలో మానవ సంబంధాల స్థైర్యం

 కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రంలో మానవ సంబంధాల స్థైర్యం

సంపద పెరుగుతోంది. సాంకేతికత అభివృద్ధి చెందుతోంది. ప్రపంచం మరింత దగ్గరవుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది. అయితే కుటుంబ బంధాలు, స్నేహ సంబంధాలు, సామాజిక అనుబంధాలు ఎందుకు బలహీనపడుతున్నాయనే ప్రశ్న నేటి సమాజంలో తరచూ వినిపిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితం జీవించిన ఆచార్య కౌటిల్యుడు తన అర్థశాస్త్రంలో ప్రస్తావించిన కొన్ని ఆలోచనలు నేటికీ ప్రాసంగికంగా కనిపిస్తాయి.

కౌటిల్యుడు, చాణక్యుడు, విష్ణుగుప్తుడు అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ మహనీయుడు మౌర్య సామ్రాజ్య నిర్మాణంలో కీలక పాత్ర పోషించాడు. ఆయన రచించిన అర్థశాస్త్రం కేవలం రాజనీతి లేదా ఆర్థిక విధానాల గ్రంథం మాత్రమే కాకుండా, సమాజ నిర్వహణ, కుటుంబ బాధ్యతలు, పరస్పర విశ్వాసం, ధర్మబద్ధ జీవనం వంటి అంశాలను కూడా స్పృశిస్తుంది.

రాజధర్మం – సమాజ స్థిరత్వానికి పునాది

కౌటిల్యుని దృష్టిలో రాజు కేవలం పాలకుడు కాదు; ప్రజల సంక్షేమాన్ని కాపాడే బాధ్యత గల నాయకుడు. ప్రజల భద్రత, న్యాయం, ఆర్థిక స్థిరత్వం వంటి అంశాలు సమాజంలో విశ్వాసాన్ని పెంచుతాయని ఆయన భావించాడు. పాలనలో న్యాయం ఉంటే ప్రజల మధ్య పరస్పర నమ్మకం కూడా బలపడుతుందని అర్థశాస్త్రం సూచిస్తుంది.

కుటుంబ వ్యవస్థలో విలువలు

కుటుంబం సమాజానికి మూలాధారం అని భారతీయ ఆలోచనా సంప్రదాయం భావిస్తుంది. కుటుంబ సభ్యులు పరస్పరం తమ తమ బాధ్యతలను నిర్వర్తించినప్పుడే కుటుంబ స్థిరత్వం సాధ్యమవుతుందని కౌటిల్యుని ఆలోచనల ద్వారా గ్రహించవచ్చు. గౌరవం, కర్తవ్యబోధ, పరస్పర సహకారం వంటి విలువలు బలమైన కుటుంబ సంబంధాలకు అవసరమని ఈ భావన సూచిస్తుంది.

స్నేహం – నమ్మకంపై నిలిచే బంధం

స్నేహం గురించి కౌటిల్యుడు ప్రస్తావించిన ఆలోచనల్లో నమ్మకం, నిజాయితీ, పరస్పర సహకారం ముఖ్యమైనవిగా కనిపిస్తాయి. కష్టసమయంలో అండగా నిలిచే వారే నిజమైన మిత్రులని భారతీయ జ్ఞాన సంప్రదాయాలు చెబుతాయి. వ్యక్తిగత ప్రయోజనాల కంటే పరస్పర మేలు ముఖ్యం అయినప్పుడు స్నేహం స్థిరంగా ఉంటుందని భావించవచ్చు.

ధర్మం మరియు సామాజిక బాధ్యత

సమాజంలో ప్రతి వ్యక్తి తన బాధ్యతలను గుర్తించి నడుచుకున్నప్పుడు సామాజిక సమతుల్యత ఏర్పడుతుంది. ధర్మం అనేది కేవలం ఆచారాలకు పరిమితం కాకుండా, న్యాయం, బాధ్యత, పరస్పర గౌరవం వంటి విలువలను కూడా కలిగి ఉంటుందని భారతీయ తత్వచింతన పేర్కొంటుంది. ఈ విలువలు మానవ సంబంధాలను మరింత బలపరచగలవు.

ఆధునిక సమాజంలో ప్రాసంగికత

నేటి ప్రపంచంలో సోషల్ మీడియా విస్తరణ, వేగవంతమైన జీవనశైలి, వ్యక్తిగత ప్రాధాన్యతల పెరుగుదల వంటి కారణాల వల్ల మానవ సంబంధాల స్వరూపం మారుతోంది. కుటుంబ విభేదాలు, ఒంటరితనం, వృద్ధాశ్రమాల పెరుగుదల వంటి అంశాలు సామాజిక చర్చకు వస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో పరస్పర విశ్వాసం, బాధ్యత, ధర్మబద్ధత వంటి విలువలను గుర్తు చేసే కౌటిల్యుని ఆలోచనలు మరోసారి పరిశీలించదగినవిగా కనిపిస్తున్నాయి.

మరో కోణం

కొంతమంది పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం అర్థశాస్త్రం ప్రధానంగా రాజనీతి, పరిపాలన, ఆర్థిక విధానాలపై కేంద్రీకృతమైన గ్రంథం. అయితే మరికొందరు పరిశోధకులు అందులోని అనేక సూత్రాలు సామాజిక జీవితం, కుటుంబ వ్యవస్థ, మానవ ప్రవర్తనలను అర్థం చేసుకోవడానికి కూడా ఉపయోగపడతాయని భావిస్తున్నారు. ఈ రెండు కోణాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్నప్పుడు అర్థశాస్త్రం విస్తృత దృష్టిని అందించే గ్రంథంగా కనిపిస్తుంది.

తెలుసుకుందాం

కౌటిల్యుడు ఎవరు?

  • అసలు పేరు : విష్ణుగుప్తుడు
  • ప్రసిద్ధి చెందిన పేరు : చాణక్యుడు, కౌటిల్యుడు
  • కాలం : క్రీ.పూ. 4వ శతాబ్దం
  • మౌర్య సామ్రాజ్య నిర్మాణంలో కీలక పాత్రధారి
  • అర్థశాస్త్ర గ్రంథ రచయిత

ముగింపు

కాలం మారుతుంది. పరిస్థితులు మారుతాయి. కానీ మానవ సంబంధాల మూల విలువలు మాత్రం మారవు. పరస్పర విశ్వాసం, బాధ్యత, ధర్మబద్ధత, గౌరవం వంటి సూత్రాలపైనే బలమైన సంబంధాలు నిలుస్తాయి. రెండు వేల సంవత్సరాల క్రితం కౌటిల్యుడు ప్రతిపాదించిన కొన్ని ఆలోచనలు నేటి సమాజానికి కూడా ఆలోచనాత్మక మార్గదర్శకత్వాన్ని అందిస్తున్నాయి. రాజ్యాలను నిర్మించిన కౌటిల్యుని ఆలోచనలు, సంబంధాలను నిలబెట్టే విలువలను కూడా మనకు గుర్తుచేస్తూనే ఉన్నాయి.

Tuesday, May 26, 2026

“తిరుమలలో కనిపించేది బంగారమా…? లేక కోట్లాది హృదయాల విశ్వాసమా?”

 

“శ్రీనివాసుని సన్నిధి… భక్తులకు పెన్నిధి”

తిరుమల కేవలం ఆలయమా? లేక కోట్లాది భారతీయుల విశ్వాసానికి నిలువెత్తు ప్రతిరూపమా?

అర్ధరాత్రి దాటినా…
అలిపిరి మార్గంలో అడుగులు ఆగవు.

వర్షం పడినా…
ఎండ మండినా…
వేలాది మంది భక్తులు ఒకే నామాన్ని జపిస్తూ ముందుకు సాగుతుంటారు—

“గోవిందా… గోవిందా…”

అది కేవలం ఒక శబ్దం కాదు.
అలసిపోయిన మనసుకు ఓ ధైర్యం.
బాధల్లో ఉన్నవారికి ఓ ఆశ.
జీవితంలో ఒంటరితనం అనిపించినవారికి ఓ ఆధారం.

అందుకే తిరుమల కేవలం ఒక పుణ్యక్షేత్రం కాదు…
భారతీయ ఆధ్యాత్మికత ఇంకా సజీవంగా ఉందని ప్రపంచానికి చెబుతున్న మహా విశ్వాస కేంద్రం.


కోట్లాది అడుగులు… ఒకే దారి

ప్రతి రోజు లక్షలాది మంది భక్తులు తిరుమలకు చేరుకుంటారు.
వారి భాషలు వేరు… ప్రాంతాలు వేరు… సంప్రదాయాలు వేరు…
కానీ వారి గమ్యం ఒక్కటే.

శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి దర్శనం.

ఒక రైతు తన పంట బాగుండాలని కోరుకుంటాడు.
ఒక విద్యార్థి పరీక్షల్లో విజయం కోసం ప్రార్థిస్తాడు.
ఒక తల్లి తన పిల్లల ఆరోగ్యం కోసం మొక్కుకుంటుంది.

ఈ విభిన్న భావాలన్నింటినీ ఒకే చోట కలిపే శక్తి భక్తికి మాత్రమే ఉంటుంది.

స్వామి వివేకానంద ఒకసారి చెప్పారు:

“భక్తి బలహీనత కాదు… మనసును నిలబెట్టే అంతరంగ శక్తి.”

తిరుమలలో ఆ మాటల అర్థం ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది.


తిరుమల — భక్తి మాత్రమే కాదు… భారత సంస్కృతి ప్రతిబింబం

తిరుమల ఆలయం కేవలం ఆధ్యాత్మిక స్థలం కాదు.
ఇది భారతీయ శిల్పకళ, సంప్రదాయం, నిర్వహణ సామర్థ్యానికి కూడా ప్రతీక.

వేల సంవత్సరాల చరిత్ర…
అద్భుతమైన నిర్మాణ శైలి…
సంప్రదాయ సంగీతం…
వేదఘోషలు…
అన్నదానం…

ఇవి అన్నీ కలిపి తిరుమలను ఒక జీవంత సంస్కృతి కేంద్రంగా నిలబెట్టాయి.

ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల నుంచి భక్తులు ఇక్కడికి రావడం…
భారతీయ ఆధ్యాత్మికతపై ప్రపంచ విశ్వాసానికి నిదర్శనం.


భక్తి ఎందుకు తగ్గడం లేదు?

టెక్నాలజీ పెరిగింది.
జీవనశైలి మారింది.
Artificial Intelligence ప్రపంచాన్ని మార్చుతోంది.

అయినా…
తిరుమలలో భక్తుల సంఖ్య తగ్గడం లేదు.

ఎందుకు?

ఎందుకంటే విజ్ఞానం మనిషికి సౌకర్యం ఇస్తుంది.
కానీ మనశ్శాంతి మాత్రం విశ్వాసం ఇస్తుంది.

డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం చెప్పిన మాటలు ఇక్కడ గుర్తుకు వస్తాయి:

“శాస్త్రం మనిషికి శక్తినిస్తే… ఆధ్యాత్మికత దానికి దిశ చూపుతుంది.”


కానీ సమాజం అడుగుతున్న కొన్ని ప్రశ్నలు కూడా ఉన్నాయి

నేటి తరంలో చాలామంది ప్రశ్నిస్తున్నారు—

  • తిరుమలలో భక్తి ఎక్కువా? వ్యాపారం ఎక్కువా?

  • VIP దర్శనాలు సాధారణ భక్తులకు అన్యాయమా?

  • హుండీ ఆదాయం సమాజ సేవకు పూర్తిగా ఉపయోగపడుతోందా?

  • యువత ఎందుకు ఆధ్యాత్మికతకు దూరమవుతోంది?

ఇవి తప్పు ప్రశ్నలు కావు.
ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రశ్నించడం అవసరం.

కానీ అదే సమయంలో ఒక నిజాన్ని కూడా గుర్తుంచుకోవాలి—

కోట్లాది మంది ఇప్పటికీ తిరుమలకు రావడం…
ఆ విశ్వాసం ఇంకా బలంగా ఉందనే సంకేతం.


తిరుమలలో కనిపించేది కేవలం సంపద కాదు

చాలామంది తిరుమల గురించి మాట్లాడేటప్పుడు:

  • హుండీ ఆదాయం

  • బంగారం

  • లడ్డూలు

  • భక్తుల సంఖ్య

గురించే చెబుతారు.

కానీ అక్కడ నిజంగా కనిపించేది ఏమిటంటే—

ఒక వృద్ధుడు కళ్లలో కనిపించే ఆనందం.
పాదయాత్ర పూర్తిచేసిన యువకుడి ముఖంలో కనిపించే తృప్తి.
దర్శనం అనంతరం నిశ్శబ్దంగా కూర్చున్న కుటుంబం.

ఇవి డబ్బుతో కొలవలేని అనుభూతులు.


యువతకు తిరుమల చెప్పే సందేశం

నేటి యువత:

  • ఒత్తిడి

  • ఆందోళన

  • పోటీ

  • ఒంటరితనం

మధ్య జీవిస్తోంది.

ఇలాంటి సమయంలో ఆధ్యాత్మికత అంటే కేవలం ఆచారం కాదు.
మనసును నిలబెట్టే మానసిక బలం.

భక్తి అంటే:

  • భయం కాదు

  • మూఢనమ్మకం కాదు

  • జీవితంపై విశ్వాసం కోల్పోకపోవడం

అదే తిరుమల చెప్పే గొప్ప సందేశం.


తిరుమల భవిష్యత్తు ఎలా ఉండాలి?

భక్తి నిలవాలంటే:

  • పరిశుభ్రత అవసరం

  • పారదర్శకత అవసరం

  • సమాన దర్శన విధానం అవసరం

  • యువతకు ఆధ్యాత్మిక అవగాహన అవసరం

కేవలం సంప్రదాయం సరిపోదు.
సమాజ నమ్మకాన్ని నిలబెట్టే బాధ్యత కూడా ఉండాలి.


ముగింపు

తిరుమల కొండపై నిలిచి ఉన్నది కేవలం ఒక ఆలయం కాదు…
కోట్లాది భారతీయుల ఆశలు, విశ్వాసాలు, భావోద్వేగాలు.

అక్కడికి వెళ్లే ప్రతి భక్తుడు ఒక కోరికతో వెళ్తాడు…
కానీ తిరిగి వచ్చే సమయంలో చాలామంది ఒక ప్రశాంతతను తీసుకొస్తారు.

అందుకే తిరుమల శక్తి గోపురాల్లో లేదు…
భక్తుల హృదయాల్లో ఉంది.

“గోవిందా” అనే నామం ఇంకా కోట్లాది పెదవులపై వినిపిస్తోందంటే…
భారతీయ ఆధ్యాత్మికత ఇంకా జీవించి ఉందనే అర్థం.

భక్తి కలం : 

“ప్రపంచ వేదికపై భారతీయ రుచులు… ఇది కేవలం వంటకాల విజయమా? లేక భారత సంస్కృతి ప్రభావమా?”

 

“ప్రపంచ వేదికపై భారతీయ రుచులు… ఇది కేవలం వంటకాల విజయమా? లేక భారత సంస్కృతి ప్రభావమా?”

ఒకప్పుడు విదేశాల్లో భారతీయ ఆహారం అంటే “కర్రీ” వరకు మాత్రమే తెలుసు.
కానీ ఇప్పుడు పరిస్థితి మారిపోయింది.

బిర్యానీ నుంచి దోసె వరకు…
మసాలా చాయ్ నుంచి మిల్లెట్ వంటకాల వరకు…
ప్రపంచం భారతీయ రుచుల వైపు చూస్తోంది.

ఇది కేవలం ఆహార విజయమా?
లేక భారత సంస్కృతి ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేస్తున్న సంకేతమా?

వంటకం వెనుక ఒక నాగరికత

భారతీయ ఆహారం కేవలం రుచి కోసం కాదు.
ఆరోగ్యం, వాతావరణం, జీవనశైలి — అన్నింటిని దృష్టిలో పెట్టుకుని రూపుదిద్దుకుంది.

పసుపు, అల్లం, మిరియాలు వంటి పదార్థాలు ఇప్పుడు ప్రపంచ ఆరోగ్య పరిశోధనల్లో కూడా ప్రాధాన్యం పొందుతున్నాయి.

అందుకే భారతీయ వంటకాలపై ఆసక్తి పెరుగుతోంది.

GI ట్యాగ్ — రైతులకు అవకాశమా?

తిరుపతి లడ్డు, బాస్మతి, దర్జీలింగ్ టీ వంటి ఉత్పత్తులకు GI ట్యాగ్ రావడం భారత ప్రత్యేకతకు గుర్తింపు.

కానీ ఇక్కడ ఒక ప్రశ్న ఉంది—

ఈ గుర్తింపు వల్ల రైతులకు నిజంగా లాభం ఎంత?

కొన్ని ప్రాంతాల్లో మధ్యవర్తులే ఎక్కువ లాభపడుతున్నారని విమర్శలు ఉన్నాయి.
కాబట్టి GI ట్యాగ్‌తో పాటు రైతులకు సరైన మార్కెట్ కూడా అవసరం.

ఫుడ్ డిప్లమసీ అంటే ఏమిటి?

దేశాలు ఇప్పుడు తమ వంటకాల ద్వారానే ప్రపంచాన్ని ఆకర్షిస్తున్నాయి.

కొరియా — కిమ్చీతో
జపాన్ — సుషీతో
ఇటలీ — పిజ్జాతో

అలాగే భారత్ కూడా:

  • యోగా
  • ఆయుర్వేదం
  • భారతీయ వంటకాలతో

ప్రపంచంలో తన ప్రత్యేకతను పెంచుకుంటోంది.

భారత యువతకు అవకాశం

ఇప్పుడు భారతీయ ఫుడ్ స్టార్టప్స్ వేగంగా పెరుగుతున్నాయి.
మిల్లెట్ ఉత్పత్తులు, సంప్రదాయ వంటకాలు, ప్రాంతీయ రుచులు — ఇవన్నీ ప్రపంచ మార్కెట్‌లో అవకాశాలుగా మారుతున్నాయి.

ఇది రైతులకు… యువతకు… మహిళా పారిశ్రామికవేత్తలకు పెద్ద అవకాశం.

ముగింపు

భారతీయ వంటకాలు కేవలం కడుపు నింపడం కాదు…
ఒక సంస్కృతిని ప్రపంచానికి పరిచయం చేస్తున్నాయి.

ప్రపంచం ఇప్పుడు భారత రుచులను ఆస్వాదిస్తోంది…
మరి మనం వాటి విలువను గుర్తిస్తున్నామా?

కలంతో మార్పు : తేరాల రాజేంద్ర ప్రసాద్ గుప్తా 

“జాబ్ మార్కెట్ మారిపోయింది… ఇప్పుడు గెలిచేది డిగ్రీనా? లేక ఇంటర్న్షిప్‌లా?”

 

“జాబ్ మార్కెట్ మారిపోయింది… ఇప్పుడు గెలిచేది డిగ్రీనా? లేక ఇంటర్న్షిప్‌లా?”

డిగ్రీ పూర్తయింది…
సర్టిఫికెట్లు చేతిలో ఉన్నాయి…
కానీ ఉద్యోగం మాత్రం రాలేదు.

ఇదే సమయంలో అతని స్నేహితుడు కాలేజీ రోజుల నుంచే చిన్న చిన్న ఇంటర్న్షిప్‌లు చేశాడు.
ఇప్పుడు అతను ప్రముఖ కంపెనీలో ఉద్యోగి.

ఈ రెండు కథలు నేటి భారత యువత భవిష్యత్తును స్పష్టంగా చెబుతున్నాయి.

మార్కులు సరిపోవడం లేదు

ఒకప్పుడు:
“డిగ్రీ ఉంటే ఉద్యోగం వస్తుంది” అనేవారు.

ఇప్పుడు:
“స్కిల్ ఉంటేనే అవకాశం వస్తుంది” అంటున్నారు.

కంపెనీలు ఇప్పుడు కేవలం మార్కుల మెమోలు చూడటం లేదు.
విద్యార్థి నిజంగా పని చేయగలడా?
టీమ్‌తో కలిసిపోగలడా?
సమస్యలను పరిష్కరించగలడా?
అనే విషయాలను పరిశీలిస్తున్నాయి.

అందుకే ఇంటర్న్షిప్‌లకు విలువ పెరిగింది.

ఇంటర్న్షిప్ అంటే కేవలం సర్టిఫికేట్ కాదు

చాలా మంది విద్యార్థులు ఇప్పటికీ ఇంటర్న్షిప్‌ను “ఒక ఫార్మాలిటీ”గా చూస్తున్నారు.
కానీ నిజానికి అది ఉద్యోగ ప్రపంచానికి తొలి అడుగు.

ఇంటర్న్షిప్ ద్వారా:

  • పని ఒత్తిడి తెలుస్తుంది
  • కమ్యూనికేషన్ మెరుగవుతుంది
  • టెక్నాలజీ పరిజ్ఞానం పెరుగుతుంది
  • పరిశ్రమ అవసరాలు అర్థమవుతాయి

అత్యంత ముఖ్యంగా —
ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుంది.

గ్రామీణ విద్యార్థుల పరిస్థితి?

ఇక్కడే అసలు సవాలు ఉంది.

పట్టణాల్లో అవకాశాలు ఎక్కువ.
కానీ గ్రామీణ యువతకు:

  • సరైన మార్గదర్శకం లేదు
  • సమాచారం అందడం లేదు
  • ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉన్నాయి

ఇది విద్యా వ్యవస్థ ఆలోచించాల్సిన అంశం.

ప్రముఖుల మాట

నారాయణమూర్తి ఒకసారి అన్నారు:

“Learning never stops after college.”

ఈ మాట నేటి ఉద్యోగ ప్రపంచానికి అద్దం పడుతోంది.

AI కాలంలో మారుతున్న ఉద్యోగాలు

ఇప్పుడు Artificial Intelligence వేగంగా పెరుగుతోంది.
సాధారణ పనులు ఆటోమేటిక్ అవుతున్నాయి.
అందుకే భవిష్యత్తులో కేవలం డిగ్రీ కాదు…
Creative Thinking, Communication, Problem Solving వంటి నైపుణ్యాలు కీలకం కానున్నాయి.

ముగింపు

డిగ్రీ ఒక తలుపు మాత్రమే తెరుస్తుంది.
కానీ ఆ గదిలో నిలబడే సామర్థ్యం స్కిల్స్ ఇస్తాయి.

ఇప్పటి తరం గుర్తుంచుకోవాల్సిన నిజం ఒక్కటే—

“చదువు ఉద్యోగం కోసం కావచ్చు…
కానీ అనుభవం జీవితాన్ని గెలిపిస్తుంది.”

కలంతో మార్పు : తేరాల రాజేంద్ర ప్రసాద్ గుప్తా 

“పంచారామాలు – చరిత్రకే కాదు… భక్తికి కూడా నిలువెత్తు సాక్ష్యాలా?”

 

“పంచారామాలు – చరిత్రకే కాదు… భక్తికి కూడా నిలువెత్తు సాక్ష్యాలా?”

ఒక ఆలయం కేవలం రాళ్లతో కట్టిన నిర్మాణమా?
లేక శతాబ్దాల విశ్వాసాన్ని మోసుకెళ్తున్న ఆధ్యాత్మిక శక్తిమా?

ఆంధ్రప్రదేశ్ నేలపై విరాజిల్లుతున్న పంచారామాలు ఈ ప్రశ్నకు ప్రత్యక్ష సమాధానంలా నిలుస్తాయి.
ప్రతి రోజు వేలాది మంది భక్తులు దర్శించుకునే ఈ దేవాలయాలు… కేవలం పూజా స్థలాలు కాదు.
చరిత్ర, శిల్పకళ, భక్తి, సంస్కృతి — అన్నింటినీ కలిపిన జీవంత గ్రంథాలు.

“దేశం తన ఆలయాలను కాపాడితే… సంస్కృతి తరం తరాలకు నిలుస్తుంది” అని స్వామి వివేకానంద చెప్పిన మాటలు ఇక్కడ నిజమవుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది.

తారకాసురుడి కథతో ప్రారంభమైన విశ్వాసం

పురాణాల ప్రకారం తారకాసురుడు ధరించిన అమృతలింగాన్ని కుమారస్వామి విరిచినప్పుడు ఆ లింగ భాగాలు ఐదు ప్రాంతాల్లో పడ్డాయని చెబుతారు.
అక్కడే అమరారం, ద్రాక్షారం, సోమారం, క్షీరారం, కుమారారం రూపంలో పంచారామ క్షేత్రాలు వెలిశాయని విశ్వాసం.

కానీ ఈ కథల వెనుక మరో గొప్ప విషయం ఉంది —
శతాబ్దాల క్రితం నిర్మించిన ఆలయాలు ఇప్పటికీ అద్భుతంగా నిలిచి ఉండటం.

కేవలం గోపురాలు కాదు… శిల్ప విజ్ఞానానికి అద్భుతాలు

ద్రాక్షారామంలోని భారీ గోపురాన్ని చూసిన ప్రతి ఒక్కరూ ఒక్కసారి ఆశ్చర్యపోతారు.
ఒకే రాతితో చేసిన శిల్పాలు… అద్భుతమైన స్తంభాలు… శాస్త్రీయ నిర్మాణం…
అది చూసినప్పుడు అప్పటి భారతీయ శిల్పుల ప్రతిభ ఎంత గొప్పదో అర్థమవుతుంది.

అమరారామంలోని శివలింగం ఎత్తు, క్షీరారామంలోని ప్రశాంత వాతావరణం, సోమారామంలోని శైవ సంప్రదాయం — ప్రతి ఆలయానికి ప్రత్యేకత ఉంది.

ఇవి కేవలం భక్తిని మాత్రమే కాదు… భారతీయ ఇంజినీరింగ్ ప్రతిభను కూడా ప్రపంచానికి చూపిస్తున్నాయి.

నేటి తరం అడగాల్సిన ప్రశ్న

మన పూర్వీకులు ఇంతటి అద్భుతాలను నిర్మించారు…
మరి మనం వాటిని కాపాడుతున్నామా?

కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆలయ పరిసరాలు నిర్లక్ష్యానికి గురవుతున్నాయి.
పురాతన శిల్పాలు దెబ్బతింటున్నాయి.
సెల్ఫీల కోసం వెళ్లే వారు పెరుగుతున్నారు… కానీ చరిత్ర తెలుసుకునే వారు తగ్గుతున్నారు.

ఇది ఆలోచించాల్సిన విషయం.

భక్తి అంటే భయం కాదు… బాధ్యత

డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం ఒకసారి చెప్పారు:

“సంస్కృతి కోల్పోయిన దేశం భవిష్యత్తును కోల్పోతుంది.”

పంచారామాలు మన సంస్కృతికి ప్రతీకలు.
వాటిని కేవలం పండుగ రోజుల్లో దర్శించుకోవడం సరిపోదు.
వాటి చరిత్రను పిల్లలకు చెప్పాలి.
ఆలయాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచాలి.
మన వారసత్వాన్ని కాపాడాలి.

ముగింపు

పంచారామాలు కేవలం ఐదు ఆలయాలు కావు…
ఐదు శతాబ్దాల శ్వాసలు.

అవి మనకు చెబుతున్న సందేశం ఒక్కటే—

“రాళ్లు మాట్లాడవు…
కానీ వాటి వెనుక ఉన్న సంస్కృతి శాశ్వతంగా వినిపిస్తూనే ఉంటుంది.”

కలంతో మార్పు  : తేరాల రాజేంద్ర ప్రసాద్ గుప్తా 

దేశం పరిస్థితి ఇలా ఎందుకు మారింది…?

 


దేశం పరిస్థితి ఇలా ఎందుకు మారింది…?

రాత్రి 9 గంటలు.

దేశంలోని ప్రముఖ వార్తా ఛానెల్‌లన్నీ ఒకే ప్రశ్న చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి.

“దేశం ఎందుకు వెనుకబడుతోంది?”
“యువత ఎందుకు దారి తప్పుతోంది?”
“సోషల్ మీడియా సమాజాన్ని నాశనం చేస్తోందా?”
“రాజకీయాలు విలువలు కోల్పోయాయా?”

ఒక స్టూడియోలో రాజకీయ నాయకుడు…
మరోవైపు ప్రముఖ మేధావి…
ఇంకో స్క్రీన్‌లో సోషల్ మీడియా ఇన్‌ఫ్లూయెన్సర్…
మధ్యలో కోపంగా అరుస్తున్న యాంకర్.

అందరూ దేశాన్ని రక్షించే మాటలే మాట్లాడుతున్నారు.

కానీ…

ఆ చర్చను ఓ గ్రామంలో 78 ఏళ్ల వృద్ధుడు నిశ్శబ్దంగా చూస్తున్నాడు.

చర్చ అయిపోయింది.

అతను టీవీ ఆఫ్ చేశాడు.

తన మనవడిని చూసి ఒక్క మాట అన్నాడు:

“దేశం గురించి అందరూ మాట్లాడుతున్నారు బాబూ…
కానీ దేశం నిలబడే మనిషి ఎలా ఉండాలో ఎవరూ మాట్లాడటం లేదు…”

ఆ చిన్న బాలుడు ఆశ్చర్యంగా అడిగాడు:

“అది ఎవరు తాతయ్య?”

వృద్ధుడి కళ్లలో తడి మెరిసింది.

అతను నెమ్మదిగా అన్నాడు:

“అందుకే రామాయణం చదవమంటారు…”


నేటి సమాజం ఒక పెద్ద అపోహలో పడిపోయింది.

రామాయణం అంటే చాలామందికి:

  • యుద్ధం,

  • అరణ్యవాసం,

  • రావణుడు,

  • సీతాపహరణం మాత్రమే గుర్తొస్తాయి.

కానీ మహర్షి వాల్మీకి రాముడిని దేవుడిగా కాదు…

“మానవత్వం ఎలా ఉండాలో చూపించిన ఆదర్శ మనిషిగా” చిత్రించారు.


Mahatma Gandhi ఒకసారి ఇలా అన్నారు:

“నా కలల భారతదేశం — రామరాజ్యం.”

గాంధీకి రామరాజ్యం అంటే మతపాలన కాదు.

ఆయన చెప్పిన రామరాజ్యం అంటే:

  • న్యాయం,

  • నీతి,

  • సమానత్వం,

  • బాధ్యత,

  • ప్రజల సంక్షేమం.


B. R. Ambedkar ఒక ముఖ్యమైన హెచ్చరిక చేశారు:

“సంవిధానం ఎంత గొప్పదైనా…
దాన్ని అమలు చేసే మనుషులు మంచివారు కాకపోతే దేశం నిలబడదు.”

అదే విషయాన్ని వేల ఏళ్ల క్రితమే రామాయణం చెప్పింది.

రాజు మంచివాడైతేనే రాజ్యం మంచిదవుతుంది.


“రామరాజ్యంలో వ్యాధులు లేవు… దొంగతనాలు లేవు…” అనే మాటలను కొందరు ప్రశ్నిస్తారు.

అది సహజమే.

ఎందుకంటే వాటి అసలు అర్థం:

  • ప్రజలు ధర్మబద్ధంగా జీవించేవారు,

  • పాలకులు స్వార్థం లేకుండా ఉండేవారు,

  • సమాజంలో పరస్పర విశ్వాసం ఉండేది.

అందుకే వాల్మీకి రామాయణంలో “రాముడు” ఒక వ్యక్తి కాదు…

“వ్యక్తిత్వానికి ప్రతీక.”


నేటి సమాజం ఎందుకు అస్థిరంగా ఉంది?

ఎందుకంటే మనం:

  • విజ్ఞానం పెంచుకున్నాం,

  • కానీ విలువలు కోల్పోయాం.

చేతిలో ఫోన్ ఉంది…
కానీ ఇంట్లో మాటలు లేవు.

లక్షల ఫాలోవర్లు ఉన్నారు…
కానీ ఒక మంచి స్నేహితుడు లేడు.

డిగ్రీలు ఉన్నాయి…
కానీ దిశ లేదు.


Swami Vivekananda ఇలా అన్నారు:

“దేశాన్ని నిర్మించేది భవనాలు కాదు…
వ్యక్తిత్వం ఉన్న మనుషులు.”


భరతుడు అడవికి వెళ్లి రాముడిని తిరిగి రావాలని వేడుకుంటాడు.

అప్పుడు రాముడు ఒక ప్రశ్న అడుగుతాడు:

“వేదశాస్త్ర జ్ఞానం లేకుండా కేవలం వాదన కోసం మాట్లాడేవారిని దూరంగా ఉంచుతున్నావు కదా?”

ఈ మాటలో లోతైన అర్థం ఉంది.

నేటి సోషల్ మీడియాలో:

  • చదవకుండా కామెంట్,

  • తెలుసుకోకుండా విమర్శ,

  • నిజం తెలుసుకోకుండా తీర్పు.

ఇవి పెరిగిపోయాయి.

జ్ఞానం తగ్గి…
అభిప్రాయాలు పెరిగిపోయాయి.


“రాముడు అడవిలో ఉన్నాడు…

కానీ ధర్మం రాజ్యంలో ఉంది”

రాజభవనాలు ఎత్తుగా పెరిగాయి…
మనసులు మాత్రం చిన్నవయ్యాయి…

పుస్తకాలు వేలకొద్దీ వచ్చాయి…
పాత్రలు మాత్రం కనబడటం లేదు…

వేగంగా పరిగెడుతున్న ప్రపంచం…
ఎటు వెళ్తుందో అడగడం మరిచిపోయింది…

రాముడు కేవలం గుడిలో ఉంటే ప్రయోజనం ఏమిటి…?
ఆయన గుణం మన గుండెలో ఉండాలి…

అప్పుడు మాత్రమే
మనిషి మారుతాడు…
ఇంటి వాతావరణం మారుతుంది…
దేశం మారుతుంది…


రాముడి గురించి మాట్లాడటం ఎందుకు అవసరం?

ఎందుకంటే రాముడు చెప్పింది:

  • తల్లిదండ్రుల గౌరవం,

  • మాట నిలబెట్టుకోవడం,

  • అధికారంలో వినయం,

  • శత్రువుపై కూడా న్యాయం,

  • ప్రజల పట్ల బాధ్యత.

ఇవి పాతకాలపు విషయాలు కావు.

ఇవి ఎప్పటికీ పాతబడని “జాతీయ విలువలు”.


నేటి యువతకు సమాచారం చాలా ఉంది.

కానీ…

ఆలోచనకు దిశ చూపే ఆదర్శాలు తగ్గిపోయాయి.

అందుకే:

  • కోపం ఎక్కువ,

  • సహనం తక్కువ,

  • పోలికలు ఎక్కువ,

  • ప్రశాంతత తక్కువ.


A. P. J. Abdul Kalam ఇలా అన్నారు:

“దేశ భవిష్యత్తు తరగతి గదిలో తయారవుతుంది.”

కానీ ఆ తరగతి గదిలో
పాత్రలు లేకపోతే…
పుస్తకాలు మాత్రమే దేశాన్ని రక్షించలేవు.


దేశం ఎందుకు ఇలా ఉంది అని అడగడం సులభం.

కానీ…

“నేను ఎలా ఉండాలి?”
అనే ప్రశ్న అడిగే మనుషులు పెరిగితేనే దేశం మారుతుంది.

రామాయణం చదవమని చెప్పడం అంటే
కేవలం భక్తి కాదు.

“మనిషి ఎలా జీవించాలో నేర్చుకో”
అనే ఆహ్వానం.


ధర్మం పుస్తకంలో ఉంటే
అది కథగానే మిగులుతుంది…

మనసులోకి వస్తే
అది జీవితం అవుతుంది…

రాముడు విగ్రహంలో మాత్రమే ఉంటే
దీపారాధన వరకే పరిమితం…

మన ప్రవర్తనలో కనిపిస్తే
అదే నిజమైన రామరాజ్యం…


“అంతా రామమయం జగమంతా రామమయం”

శుభమస్తు

భక్తి కలం : తేరాల రాజేంద్ర ప్రసాద్ గుప్తా 

Monday, May 25, 2026

ఓటు వేసిన ప్రజలు తిరగబడితే గోడలు కూడా కూలిపోతాయి



ఓటు వేసిన ప్రజలు తిరగబడితే గోడలు కూడా కూలిపోతాయి

కలం తో మార్పు : తేరాల రాజేంద్ర ప్రసాద్ గుప్తా

ఉదయం 8 గంటలు. ఎమ్మెల్యే క్యాంప్ కార్యాలయం బయట అప్పటికే పెద్ద లైన్ కనిపించింది. ఒక రైతు చేతిలో పంట నష్టపోయిన ఫోటోలు, ఒక వృద్ధురాలి చేతిలో పెన్షన్ అప్లికేషన్, ఒక యువకుడి చేతిలో ఉద్యోగ సమస్యల పత్రాలు, మరొకరి చేతిలో కాలనీ మురుగునీటి ఫోటోలు ఉన్నాయి. ప్రతి ఒక్కరి చేతిలో ఒక ఫైల్ ఉంది. కానీ ప్రతి ఫైల్ వెనుక ఒక బాధ ఉంది.

ఆ లైన్లో నిలబడ్డాడు రవి.

తన కాలనీలో పగిలిపోయిన రోడ్లు, పేరుకుపోయిన చెత్త, దుర్వాసనతో నిండిన డ్రైనేజ్, జబ్బులతో బాధపడుతున్న పిల్లలను చూసి ఇక మౌనం ప్రమాదమని భావించాడు. అందుకే ప్రజల సంతకాలు తీసుకున్నాడు. ఫోటోలు సేకరించాడు. మున్సిపాలిటీకి ఇచ్చిన పాత ఫిర్యాదుల కాపీలు జత చేశాడు.

ఈసారి అయినా సమస్య వినిపిస్తుంది అనుకున్నాడు.

కానీ అక్కడ అతనికి ఎదురైన మొదటి ప్రశ్న సమస్య గురించి కాదు.

“ఎవరితో వచ్చావు?”

రవి ఆశ్చర్యపోయాడు.

“సార్… సమస్య చెప్పడానికి వచ్చాను” అన్నాడు.

మళ్లీ ప్రశ్న వచ్చింది.

“మీ ఏరియా లీడర్ ఎవరు?”

“ఎవరూ రాలేదు సార్” అన్నాడు.

అప్పుడే పక్కన ఉన్న వ్యక్తి నవ్వుతూ అన్నాడు.

“ఇక్కడ పని జరగాలంటే లీడర్లు ఉండాలి బాబు.”

ఆ మాట రవి గుండెల్లో బలంగా తాకింది.

అతని మనసులో ఒక్కసారిగా ప్రశ్నలు మొదలయ్యాయి.

ఓటు వేసింది ప్రజలే కానీ ప్రజల మాటకు మధ్యవర్తులు ఎందుకు?

ఎన్నికల సమయంలో మాత్రం నాయకులు నేరుగా ఇంటి దగ్గరకు వచ్చారు.

“అన్నా ఓటు వేయండి… మీ సమస్య మా బాధ్యత” అన్నారు.

అప్పుడు మధ్యలో ఎలాంటి లీడర్లు అవసరం లేదు.

అయితే ఇప్పుడు ప్రజలు తమ సమస్య చెప్పుకోవాలంటే మధ్యలో గోడలు ఎందుకు?

కొద్దిసేపటికి ఎమ్మెల్యే గారి కారు వచ్చింది. ఒక్కసారిగా వాతావరణం మారిపోయింది. తెల్లబట్టల వాళ్లు ముందుకు పరుగులు తీశారు. పీఏలు చుట్టుముట్టారు. గన్‌మెన్లు ప్రజలను వెనక్కి నెట్టారు.

అక్కడ రవికి ఒక చేదు నిజం అర్థమైంది.

ప్రజాస్వామ్యంలో ఓటరు రాజు అంటారు. అయితే సమస్య చెప్పడానికి అనుమతి ఎందుకు?

ఓటు వేయడానికి అనుమతి అవసరం లేదు. కానీ సమస్య చెప్పడానికి మాత్రం పీఏ, గన్‌మెన్, లోకల్ లీడర్… ఇన్ని గోడలు.

చివరకు రవికి లోపలికి వెళ్లే అవకాశం వచ్చింది.

అతను ఫైల్ ముందుకు పెట్టాడు.

“సార్… మా కాలనీలో పిల్లలు కూడా బయటికి రావలేని పరిస్థితి ఉంది” అన్నాడు.

కానీ ఎమ్మెల్యే గారు ఫైల్ కూడా సరిగా చూడలేదు. పక్కనే ఉన్న పీఏ చేతికి ఇస్తూ ఒక మాట చెప్పారు.

“మీతో లోకల్ లీడర్లు రావాలి.”

ఆ క్షణంలో రవి లోపల ఏదో విరిగిపోయింది.

ఎన్నికలప్పుడు ప్రజలే దేవుళ్లు. గెలిచాక లీడర్ల సిఫార్సులే దేవుళ్లా?

అతని కళ్ల ముందు ఎన్నికల రోజులు తిరిగాయి. అప్పుడు నాయకులు చేతులు జోడించారు. ఇంటింటికీ తిరిగారు. “మీ ఓటు మా భవిష్యత్తు” అన్నారు.

కానీ ఇప్పుడు ఒక సమస్య చెప్పడానికి కూడా సిఫార్సు అవసరమా?

బయటకు వచ్చిన రవి చుట్టూ చూసాడు. అక్కడ చాలామంది ప్రజలు అలాగే నిలబడి ఉన్నారు.

ఒక వృద్ధుడు మెల్లగా అన్నాడు.

“బిడ్డా… ఇక్కడ సమస్యల కంటే సిఫార్సులకు విలువ ఎక్కువ.”

ఆ మాట విన్న రవి ఒక్కసారిగా ఆగిపోయాడు.

ఓటు కోసం నేరుగా వచ్చేవారు… సమస్యలప్పుడు మధ్యలో గోడలు ఎందుకు?

ఓటు వేయడానికి ఒక్కడినే సరిపోతే… సమస్య చెప్పడానికి గుంపు ఎందుకు?

సామాన్యుడి సమస్యకు విలువ లేదా… సిఫార్సు ఉన్న ఫైలుకే విలువా?

ఈ ప్రశ్నలు అతని మనసులో తుఫాన్‌లా తిరిగాయి.

ఆ రోజు రవి ఇంటికి వెళ్లలేదు. కాలనీలోని ప్రజలందరినీ ఒకచోట చేర్చాడు.

అతను ఒక్క మాట అన్నాడు.

“మన సమస్య మనమే మాట్లాడుకోకపోతే… మన కోసం ఎవరూ మాట్లాడరు.”

అక్కడ నిశ్శబ్దం అలుముకుంది.

కొద్దిసేపటి తర్వాత ఒక మహిళ లేచి అంది.

“మనం మౌనంగా ఉన్నంతవరకే వాళ్లు బలంగా ఉంటారు.”

ఆ మాటతో కాలనీలో మార్పు మొదలైంది.

ప్రజలు కలిసి నిర్ణయం తీసుకున్నారు.

ప్రతి సమస్యను వీడియో తీయాలి. సోషల్ మీడియాలో పెట్టాలి. ఆర్‌టీఐ వేయాలి. మీడియాను పిలవాలి. అందరం కలిసి కార్యాలయాలకు వెళ్లాలి.

“ఒక్కొక్కరిగా ఉన్న ప్రజలను నిర్లక్ష్యం చేయొచ్చు. కానీ ప్రజల గొంతును ఎప్పటికీ అణచలేరు.”

అని నిర్ణయించుకున్నారు.

కొన్ని రోజుల తర్వాత అధికారులు కాలనీలోకి వచ్చారు. రోడ్లు కొలిచారు. డ్రైనేజ్ పనులు మొదలయ్యాయి. చెత్త వాహనం రావడం ప్రారంభమైంది.

అప్పుడు రవి మెల్లగా నవ్వాడు.

ఎందుకంటే అతనికి ఒక నిజం అర్థమైంది.

ప్రజలు ప్రశ్నించడం మొదలెడితే వ్యవస్థ వణకాల్సిందే.

సామాన్యుడి గొంతు అణిచేస్తే ఒకరోజు అదే తుఫాన్ అవుతుంది.

ప్రజలు భయపడడం ఆపితే మధ్యవర్తుల రాజ్యం ముగుస్తుంది.

ఎందుకంటే ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజలే బలం.

అదే బలం ఒక్కరోజు తిరగబడితే…

గోడలు మాత్రమే కాదు… కుర్చీలు కూడా కూలిపోతాయి.

Sunday, May 24, 2026

“మధుమేహం… మందులతో వచ్చే వ్యాధినా? లేక మనమే అలవాట్లతో ఆహ్వానిస్తున్న ప్రమాదమా?”

 

“మధుమేహం… మందులతో వచ్చే వ్యాధినా? లేక మనమే అలవాట్లతో ఆహ్వానిస్తున్న ప్రమాదమా?”

ఒక కుటుంబం… ఒక జీవితం… ఒక మేల్కొలుపు కథ


హైదరాబాద్ నగరంలో “రాఘవ్” అనే ఒక సాఫ్ట్‌వేర్ ఉద్యోగి ఉండేవాడు.

వయసు కేవలం 34 సంవత్సరాలు.

మంచి జీతం…
అందమైన కుటుంబం…
కారు…
ఫ్లాట్…
సౌకర్యాల జీవితం…

చూడటానికి అన్నీ ఉన్నట్టే కనిపించేవి.

కానీ…

అతని జీవితం నెమ్మదిగా కనిపించని ఒక ప్రమాదం వైపు వెళ్తోంది అని అతనికి తెలియదు.


ఉదయం మొదలయ్యేది మొబైల్‌తోనే…

కళ్ళు తెరిచిన వెంటనే:

  • ఫోన్

  • మెసేజులు

  • మీటింగులు

  • ఒత్తిడి

అదే జీవితం.

ఉదయం అల్పాహారం?
ఎప్పుడో ఒకసారి.

మధ్యాహ్నం?
ఆఫీస్ ఫుడ్.

రాత్రి?
లేట్ డిన్నర్.

వ్యాయామం?
“సమయం లేదు…”

నిద్ర?
“ఇంకో వీడియో చూసి పడుకుంటా…”

ఇలా రోజులు గడిచిపోయాయి.


ఒకరోజు…

ఆఫీస్‌లో పని చేస్తుండగా రాఘవ్‌కు ఒక్కసారిగా తల తిరిగింది.

స్నేహితుడు వెంటనే అన్నాడు:

“రా… ఒకసారి టెస్ట్ చేయించుకుందాం.”

రాఘవ్ నవ్వేశాడు.

“నాకు ఏమీ లేదు రా… నేను బాగానే ఉన్నాను.”

కానీ పరీక్ష చేయించారు.


రిపోర్ట్ చూసిన డాక్టర్ ఒక్కసారిగా ప్రశ్నించాడు

“మీకు మధుమేహం గురించి ముందే తెలుసా?”

రాఘవ్ ఆశ్చర్యపోయాడు.

“నాకా? అసలు లేదు డాక్టర్… నాకు లక్షణాలే లేవు.”

డాక్టర్ నెమ్మదిగా HbA1c రిపోర్ట్ చూపించాడు.

8.2%


“ఇది ఒక్కరోజులో రాలేదు…”

డాక్టర్ ప్రశాంతంగా చెప్పాడు.

“మీ శరీరం చాలా రోజులుగా సంకేతాలు ఇస్తోంది… కానీ మీరు వినలేదు.”

రాఘవ్ మౌనంగా కూర్చున్నాడు.


“లక్షణాలు లేకుండానే వస్తుందా డాక్టర్?”

అతని గొంతు వణికింది.

డాక్టర్ చిరునవ్వు నవ్వాడు.

“అదే మధుమేహం అసలు ప్రమాదం.”

“నొప్పి లేకుండానే… శరీరాన్ని నెమ్మదిగా దెబ్బతీస్తుంది.”


ఆ రాత్రి…

రాఘవ్ ఇంటికి వెళ్లాడు.

తన చిన్న కుమారుడు మొబైల్‌లో గేమ్ ఆడుతున్నాడు.

టేబుల్ మీద:

  • పిజ్జా

  • కూల్ డ్రింక్

  • చిప్స్

ఉన్నాయి.

అతను ఒక్కసారిగా ఆలోచించాడు.

“నేను మాత్రమే కాదు… నా కుటుంబాన్ని కూడా ఇదే దారిలో నడిపిస్తున్నానా?”


మరుసటి రోజు…

రాఘవ్ తన తాతయ్య దగ్గరకు వెళ్లాడు.

తాతయ్య వయసు 82.

కానీ ఇంకా ఆరోగ్యంగా నడుస్తున్నాడు.

రాఘవ్ అడిగాడు:

“తాతయ్యా… మీ కాలంలో ఇలా షుగర్ ఎందుకు తక్కువ ఉండేది?”

తాతయ్య నవ్వాడు.


“మా జీవితం ప్రకృతికి దగ్గరగా ఉండేది బాబూ…”

“మేము ఉదయం నడిచేవాళ్లం…”

“పొలం పని చేసేవాళ్లం…”

“సమయానికి తినేవాళ్లం…”

“రాత్రి త్వరగా నిద్రపోయేవాళ్లం…”

కొన్ని క్షణాలు మౌనం.

తర్వాత తాతయ్య ఒక్క మాట అన్నాడు.

“మీ తరం శరీరంతో కాదు… స్క్రీన్‌తో జీవిస్తోంది బాబూ…”

ఆ మాట రాఘవ్ మనసులో గట్టిగా మోగింది.


ఆ రోజు నుంచి…

రాఘవ్ తన జీవితాన్ని మార్చడం ప్రారంభించాడు.

మొదటి మార్పు

ఉదయం నడక.

రెండో మార్పు

మొబైల్ టైమ్ తగ్గించడం.

మూడో మార్పు

కుటుంబంతో కలిసి భోజనం.

నాలుగో మార్పు

పిల్లాడిని బయట ఆడించటం.

ఐదో మార్పు

ఒత్తిడి తగ్గించుకోవడం.


మొదట చాలా కష్టం అనిపించింది

కానీ…

కొన్ని నెలల తర్వాత:

  • బరువు తగ్గింది

  • నిద్ర మెరుగైంది

  • మనసు ప్రశాంతమైంది

అత్యంత ముఖ్యంగా…

HbA1c కూడా తగ్గింది.


ఒకరోజు అతని కుమారుడు అడిగాడు

“నాన్నా… ఇప్పుడు ఎందుకు ప్రతిరోజూ నడుస్తున్నారు?”

రాఘవ్ చిరునవ్వు నవ్వాడు.

తన కుమారుడిని దగ్గరకు తీసుకుని అన్నాడు:

“నాకు మాత్రమే కాదు బాబూ… నీ భవిష్యత్తు కోసం కూడా.”


ప్రపంచం ఇప్పుడు ఒక పెద్ద మలుపు దగ్గర నిల్చుంది

సౌకర్యాలు పెరుగుతున్నాయి…

కానీ:

  • ఆరోగ్యం తగ్గుతోంది

  • నడక తగ్గుతోంది

  • ప్రకృతి దూరమవుతోంది

ప్రశ్న ఇదే:

“మనిషి యంత్రాలను ఉపయోగిస్తున్నాడా…? లేక యంత్రాలే మనిషి జీవితాన్ని నియంత్రిస్తున్నాయా?”


మధుమేహం మనకు నేర్పుతున్న గొప్ప పాఠం

ఇది కేవలం వ్యాధి కాదు.

ఇది:

  • జీవనశైలి హెచ్చరిక

  • కుటుంబానికి గుర్తుచూపు

  • ప్రకృతివైపు తిరిగి రావాలని శరీరం ఇచ్చే సంకేతం


ఈ కథ చదివిన ప్రతి ఒక్కరికీ ఒక ప్రశ్న

ఈ రోజు నుంచి:

  • మీరు ఎంతసేపు నడుస్తారు?

  • కుటుంబంతో ఎంతసేపు మాట్లాడుతారు?

  • మొబైల్‌ను ఎంతసేపు పక్కన పెడతారు?

  • మీ ఆరోగ్యాన్ని ఎంతగా పట్టించుకుంటారు?


చివరి సందేశం

“మధుమేహం రాకముందే జీవితం మారిస్తే… మందుల కంటే గొప్ప విజయం సాధించినట్టే.”


ముగింపు

ఆ రోజు రాత్రి…

రాఘవ్ తన కుమారుడితో కలిసి బయట నడుస్తున్నాడు.

చాలా రోజుల తర్వాత…

ఆకాశాన్ని చూసాడు.

చల్లని గాలి తగిలింది.

అతనికి ఒక్కసారిగా అర్థమైంది.

“ఆరోగ్యం అనేది ఆసుపత్రుల్లో దొరికేది కాదు…
ప్రకృతికి దగ్గరగా జీవించే జీవితంలో దొరికేది.”


కలంతో మార్పు :New Life Nature Cure: Terala Rajendra Prasad Gupta 

“సింధు జలాల ఒప్పందం… శాంతి కోసం తీసుకున్న చారిత్రక నిర్ణయమా? లేక భవిష్యత్తు భారత జలహక్కులపై వ్యూహపరమైన రాజీపడటమా?”

 



“సింధు జలాల ఒప్పందం… శాంతి కోసం తీసుకున్న చారిత్రక నిర్ణయమా? లేక భవిష్యత్తు భారత జలహక్కులపై వ్యూహపరమైన రాజీపడటమా?”

“చరిత్రను విమర్శించడం సులభం… కానీ చరిత్ర చేసిన పొరపాట్ల నుంచి భవిష్యత్తును కాపాడటం నిజమైన బాధ్యత”

“ఒక దేశం తన భవిష్యత్తును కాపాడుకోవాలంటే ముందుగా నీటి హక్కులను కాపాడుకోవాలి” — ఈ మాట నేడు ప్రపంచ రాజకీయాల్లో మరింత స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. భూమి, సరిహద్దులు, సైన్యం ఎంత ముఖ్యమో… నీరు కూడా అంతే ముఖ్యమైన వ్యూహాత్మక శక్తి. ఒకప్పుడు యుద్ధాలు భూభాగాల కోసం జరిగేవి. ఇప్పుడు నీరు, వనరులు, ఒప్పందాలు కూడా అంతర్జాతీయ రాజకీయాల్లో ఆయుధాలుగా మారుతున్నాయి.

అలాంటి సమయంలో 1960లో జరిగిన మళ్లీ దేశవ్యాప్తంగా చర్చకు రావడం సహజమే.

ప్రశ్న ఒకటే…

ఆ ఒప్పందం అప్పటి పరిస్థితుల్లో శాంతి కోసం తీసుకున్న అవసరమైన నిర్ణయమా?
లేక భవిష్యత్తు తరాల భారత జలహక్కులను పరిమితం చేసిన వ్యూహపరమైన బలహీనతా?

ఈ ఒప్పందం ప్రకారం రవి, బియాస్, సట్లెజ్ నదులపై భారత్‌కు ప్రధాన హక్కులు వచ్చినా… సింధు, జీలం, చెనాబ్ నదుల ప్రధాన ప్రవాహ వినియోగ హక్కులు పాకిస్తాన్‌కు వెళ్లాయి. ప్రపంచంలోనే ఎగువ ప్రవాహ దేశంగా ఉన్న భారత్ ఇంత పెద్ద స్థాయిలో జల వినియోగ హక్కులను వదులుకోవడం అప్పట్లోనే కొందరికి ఆశ్చర్యంగా అనిపించింది. నేటి పరిస్థితుల్లో అయితే ఈ చర్చ మరింత తీవ్రమైంది.

“రక్తం, నీరు కలిసి ప్రవహించలేవు”

నరేంద్ర  మోడి ఒక సందర్భంలో:
“రక్తం, నీరు కలిసి ప్రవహించలేవు” అని వ్యాఖ్యానించారు.

ఈ ఒక్క వాక్యం దేశవ్యాప్తంగా పెద్ద చర్చకు దారితీసింది. అదే విధంగా ఎస్ . జయశంకర్  కూడా:
“గతంలో జరిగిన కొన్ని వ్యూహపరమైన పొరపాట్లను భారత్ సరిచేసుకుంటోంది” అని పేర్కొన్నారు.

ఈ వ్యాఖ్యలను ఆధారంగా తీసుకొని చాలామంది వ్యూహ నిపుణులు ఇలా ప్రశ్నిస్తున్నారు:

“ఎగువ ప్రవాహ దేశంగా ఉన్న భారత్ ఎందుకు తన సహజ జలాధికారాన్ని ఇంత పెద్ద స్థాయిలో పరిమితం చేసుకుంది?”


మరోవైపు చరిత్ర చెప్పే వాస్తవాలు ఏమిటి?

ఆ సమయంలో భారత్ కొత్తగా స్వాతంత్ర్యం పొందిన దేశం. దేశ విభజన గాయాలు ఇంకా మానలేదు. రెండు దేశాల మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరిగితే మరో పెద్ద యుద్ధ పరిస్థితి ఏర్పడే అవకాశం కూడా ఉండేది. అలాంటి సమయంలో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో బాధ్యతగల దేశంగా నిలబడాలని అప్పటి నాయకత్వం భావించి ఉండవచ్చు.

అందుకే కొందరు చరిత్రకారులు, దౌత్య నిపుణులు ఇలా అంటున్నారు:

“ఆ నిర్ణయం పూర్తిగా దేశ ప్రయోజనాలను విస్మరించినది కాదు; కానీ భవిష్యత్తులో నీటి వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం ఎంత పెరుగుతుందో తక్కువగా అంచనా వేసిన దౌత్య నిర్ణయం.”


ఇక్కడ అసలు ప్రశ్న నెహ్రూను విమర్శించడమే కాదు…

ఆ కాలంలోని నిర్ణయాల నుంచి నేటి భారత్ ఏమి నేర్చుకోవాలి?

ఎందుకంటే ప్రపంచం మారిపోయింది.
ఇప్పుడు యుద్ధాలు కేవలం సరిహద్దుల వద్ద మాత్రమే కాదు…
నీటి ఒప్పందాల చుట్టూ కూడా జరుగుతున్నాయి.


భవిష్యత్తు తరాల కోసం భారత్ ఏం చేయాలి?

1. శాశ్వత జాతీయ జల విధానం అవసరం

ప్రభుత్వాలు మారినా, రాజకీయ పార్టీలు మారినా… జల హక్కుల విషయంలో దేశ ప్రయోజనం ఒక్కటే ఉండాలి.

2. తక్షణ శాంతికన్నా దీర్ఘకాల భద్రత ముఖ్యం

“ఇప్పటి మంచితనం… రేపటి బలహీనత కాకూడదు” అనే దూరదృష్టి ప్రతి ఒప్పందంలో ఉండాలి.

3. నదీజల వినియోగంలో స్వయం బలం పెరగాలి

జలవిద్యుత్, సాగు, నీటి నిల్వ వ్యవస్థలు బలపడాలి. నీటిని వదులుకునే దేశంగా కాదు… నీటిని సమర్థంగా వినియోగించే దేశంగా భారత్ ఎదగాలి.

4. మీడియా మరియు మేధావుల బాధ్యత పెరగాలి

దేశ ప్రయోజనాలపై చర్చించేటప్పుడు భావోద్వేగాలకన్నా వాస్తవాలు, చరిత్ర, భవిష్యత్తు — ఈ మూడు కోణాలను సమతుల్యంగా చూడాలి.


“సింధు జలాల ఒప్పందం” నేడు ఒక పెద్ద పాఠంలా నిలిచింది

శాంతి అవసరం…
కానీ శాశ్వత జాతీయ ప్రయోజనాలపై రాజీ పడే శాంతి కాదు.

చరిత్రను తిరిగి మార్చలేము.
కానీ చరిత్ర చేసిన వ్యూహపరమైన తప్పిదాలను భవిష్యత్తు మళ్లీ పునరావృతం కాకుండా చేయగలం.

అదే నిజమైన దేశభక్తి…

అదే భవిష్యత్తు తరాలకు ఇవ్వాల్సిన బాధ్యత.

భారతదేశం — ఒక దేశమా? లేక ప్రపంచానికే ఆశ్చర్యమా?

 

భారతదేశం — ఒక దేశమా? లేక ప్రపంచానికే ఆశ్చర్యమా?

భాషలు వేరు… భావం ఒక్కటేనా?

భారతదేశం నిజంగా ఒకే దేశమా?
ఈ ప్రశ్న ప్రపంచంలోని అనేకమంది చరిత్రకారులు, రాజకీయవేత్తలు, విదేశీ పరిశోధకులు కూడా ఎన్నోసార్లు అడిగారు. ఎందుకంటే ఈ దేశంలో ఉన్న భిన్నత్వం ప్రపంచంలోని మరే దేశంలోనూ కనిపించదు.

ఒకే దేశంలో వందల భాషలు…
వేల సంప్రదాయాలు…
వివిధ మతాలు…
వేర్వేరు ఆహార అలవాట్లు…
అయినా “మనం భారతీయులం” అనే భావన ఎలా నిలిచింది?

ఇదే భారతదేశపు అసలు గొప్పతనం.

“భారతం” అనే భావన ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?

భారతం అనే పదం కేవలం భూభాగాన్ని సూచించదు. అది ఒక భావజాలం. ఒక నాగరికత. ఒక సంస్కృతి.

పురాణాల నుంచి మహాభారతం వరకు…
వేదాల నుంచి ఉపనిషత్తుల వరకు…
ఈ నేలని “భారతవర్షం”గా పేర్కొన్నారు.

అప్పుడు ప్రశ్న వస్తుంది:

“ఒకే రాజు లేని కాలంలో కూడా భారతం ఎలా ఒకటిగా నిలిచింది?”

దానికి సమాధానం — సంస్కృతి.

కాశీ నుంచి కన్యాకుమారి వరకు దేవాలయ సంప్రదాయాలు వేరైనా, ఆధ్యాత్మిక భావన ఒక్కటే.
భాషలు వేరైనా, కుటుంబ విలువలు దగ్గరగా ఉంటాయి.
ఆచారాలు మారినా, మనిషిని గౌరవించే ధర్మం మాత్రం మారదు.

విదేశీయులు భారతదేశాన్ని ఎలా చూశారు?

గ్రీకు రాయబారి మెగస్తనీస్ భారతదేశాన్ని “ఇండికా”లో విశేషంగా వర్ణించాడు.
చైనా యాత్రికుడు హ్యూయెన్ సాంగ్ భారతదేశంలోని విద్యా వ్యవస్థను చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు.
బ్రిటిష్ పాలకులు కూడా ఒక విషయం అంగీకరించారు:

“భారతదేశాన్ని కత్తితో కాదు… భారతీయుల మధ్య విభేదాలతోనే పాలించవచ్చు” అని.

అంటే అప్పటికే భారతీయుల మధ్య ఒక జాతీయ భావన ఉందని వారు గ్రహించారు.

“భిన్నత్వంలో ఏకత్వం” నిజమేనా?

ఈ ప్రశ్న కూడా చాలామంది వేస్తారు.

ఎందుకంటే ఎన్నికల సమయంలో ప్రాంతాలు విడిపోతాయి…
భాషల పేరుతో గొడవలు వస్తాయి…
మతాల పేరుతో రాజకీయాలు జరుగుతాయి.

అయితే మరోవైపు చూడండి.

దేశానికి ప్రమాదం వచ్చినప్పుడు —
సరిహద్దుల్లో నిలబడేది కేవలం ఒక రాష్ట్రం కాదు… మొత్తం భారతదేశం.

క్రికెట్ మ్యాచ్‌లో జెండా ఎగిరినప్పుడు కేరళ వ్యక్తి కూడా ఆనందిస్తాడు… కాశ్మీర్ వ్యక్తి కూడా ఆనందిస్తాడు.

ప్రకృతి విపత్తులు వచ్చినప్పుడు ఒక రాష్ట్రానికి మరో రాష్ట్రం సహాయం చేస్తుంది.

అంటే రాజకీయాలు విడదీసినా… ప్రజల హృదయాలు ఇంకా కలిసే ఉన్నాయి.

భారతదేశం కేవలం రాజ్యాల సమాహారమా?

కొంతమంది అంటారు:

“1947కి ముందు భారతదేశం అనేక రాజ్యాలుగా ఉండేది. కాబట్టి ఇది సహజ దేశం కాదు” అని.

అయితే ప్రపంచ చరిత్రను చూస్తే యూరప్‌లోని అనేక దేశాలు కూడా చిన్న చిన్న రాజ్యాల నుంచే ఏర్పడ్డాయి.
అమెరికా కూడా రాష్ట్రాల సమాహారమే.
కానీ వాటిని దేశాలుగా అంగీకరిస్తారు.

అయితే భారతదేశాన్ని ఎందుకు ప్రశ్నిస్తారు?

ఎందుకంటే భారతదేశం సాధారణ దేశం కాదు.
ఇది వేల సంవత్సరాల నాగరికత మీద నిలిచిన జీవంతమైన సంస్కృతి.

అసలు భారతదేశ బలం ఏమిటి?

సైన్యం కాదు…
సంపద కాదు…
సాంకేతికత మాత్రమే కాదు…

భిన్నత్వాన్ని భరించే మనసు.

ఒకే వీధిలో ఆలయం, మసీదు, చర్చి కనిపించే దేశం ప్రపంచంలో చాలా అరుదు.
వివిధ పండుగలను అందరూ కలిసి జరుపుకునే సంస్కృతి ఇంకా ఇక్కడే ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.

ఇది పరిపూర్ణ దేశమా? కాదు.
సమస్యలున్నాయా? ఉన్నాయి.
అసమానతలున్నాయా? ఉన్నాయి.

కానీ అన్ని విభేదాల మధ్య కూడా “భారతం” అనే భావన నిలిచి ఉండటం చిన్న విషయం కాదు.

చివరగా ఒక ప్రశ్న…

భారతదేశం ఒక దేశమా?

లేక వేల సంవత్సరాల చరిత్ర, సంస్కృతి, భావోద్వేగాలు, భిన్నత్వం కలిసి నిర్మించిన ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద మానవ ప్రయోగమా?

సమాధానం ఒక్కటే —

భారతదేశం కేవలం మ్యాప్‌పై కనిపించే భూభాగం కాదు.
భిన్నత్వాన్ని విభజనగా కాకుండా బలంగా మార్చుకున్న జీవంతమైన నాగరికత.

ఎరుపంటే భయమెందుకు?

 

ఎరుపంటే భయమెందుకు?

ఎరుపు కనిపిస్తే ఎందుకు కొందరికి భయం కలుగుతుంది?
అది కేవలం రక్తపు రంగు కాబట్టినా?
లేక చరిత్రలో యుద్ధాలు, విప్లవాలు, పోరాటాలు ఎక్కువగా ఎరుపుతో ముడిపడి ఉండటంవల్లనా?

కానీ ఒక ప్రశ్న మనల్ని మనం అడగాలి — ఈ ప్రపంచంలో ఎరుపు లేకుండా జీవితం సాధ్యమా?

మనిషి శరీరంలో ప్రతి క్షణం ప్రవహించే రక్తం ఎరుపే. మన గుండె కొట్టుకుంటోందని తెలియజేసేది కూడా అదే రంగు. ఒక చిన్న గాయం జరిగినప్పుడు కనిపించేది భయం కాదు… జీవం ఇంకా మనలో ఉందనే సంకేతం. మరి అలాంటి రంగును చూసి ఎందుకు భయపడాలి?

ఎరుపు అంటే కేవలం యుద్ధం మాత్రమేనా?
అయితే ఉదయించే సూర్యుడు ఎందుకు ఎర్రగా కనిపిస్తాడు?
అమ్మ నుదుట మెరిసే సింధూరం ఎందుకు ఎరుపులో ఉంటుంది?
కొత్త జీవానికి నాంది పలికే ప్రసవ క్షణంలో కనిపించే శోణిత వర్ణం కూడా అదే కాదా?

ప్రపంచంలోని ప్రతి సంస్కృతిలో ఎరుపుకు ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. భారతీయ సంప్రదాయంలో అది మంగళానికి ప్రతీక. వివాహంలో వధువు ధరించే కుంకుమ, ఆలయాల్లో కనిపించే సింధూరం, పండుగల్లో అలంకరణ — ఇవన్నీ ఆనందం, ఆశీర్వాదం, జీవోత్సాహానికి గుర్తులు. చైనాలో అదృష్టానికి, పాశ్చాత్య దేశాల్లో ప్రేమకు, జపాన్‌లో ఉదయసూర్యుడికి కూడా ఎరుపే ప్రతీక. మరి ఇన్ని సంస్కృతులు గౌరవించిన రంగును కేవలం భయంతోనే చూడాలా?

కొంతమంది ఎరుపు అంటే విప్లవం అంటారు. అది నిజమే. కానీ ప్రతి విప్లవం హింసకోసం కాదు. అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించడానికి, అణగారిన మనిషికి స్వరం ఇవ్వడానికి, సమాజాన్ని మేల్కొల్పడానికి వచ్చిన చైతన్యం కూడా ఒక రకంగా “ఎరుపే”. ఆకలితో ఉన్న కూలీ చెమటలో, పొలంలో కష్టపడే రైతు చేతుల్లో, దేశాన్ని కాపాడే సైనికుడి త్యాగంలో కూడా అదే రంగు దాగి ఉంటుంది.

అయితే ఎరుపు ప్రమాదానికి సంకేతం కాదా?
ఖచ్చితంగా కొన్ని సందర్భాల్లో అవును. ట్రాఫిక్ సిగ్నల్‌లో ఎరుపు ఆగమని చెబుతుంది. కానీ అది భయపెట్టడానికి కాదు… కాపాడడానికి. ప్రమాదం దగ్గరపడితే హెచ్చరించే రంగు కూడా అదే. అంటే ఎరుపు నాశనానికి కాదు… అప్రమత్తతకు సూచన.

ఎరుపును కేవలం కోపం లేదా రక్తపాతం కోణంలో మాత్రమే చూడడం అంటే ప్రకృతిని అర్థం చేసుకోకపోవడమే. చీకటిని చీల్చుకుంటూ వచ్చే ప్రతి వేకువలో ఎరుపు ఉంటుంది. ఆశతో నవ్వే ప్రతి చిన్నారి చెంపలో ఎరుపు ఉంటుంది. ప్రేమతో కొట్టుకునే ప్రతి హృదయంలో ఎరుపు ఉంటుంది.

అందుకే ఎరుపు అంటే భయం కాదు. అది జీవం. అది ప్రేమ. అది త్యాగం. అది ఆశ. అది మానవత్వం.
మనిషి గుండెలో రక్తం ప్రవహించేంత వరకు… ఈ ప్రపంచంలో ఎరుపు విలువ ఎప్పటికీ తగ్గదు.


ఇల్లు పెద్దదవుతోంది… కుటుంబం చిన్నదవుతోందా?

ఇల్లు పెద్దదవుతోంది… కుటుంబం చిన్నదవుతోందా?

ఒకప్పుడు భారతీయ కుటుంబ వ్యవస్థ ప్రపంచానికి ఆదర్శంగా నిలిచింది. “మాతృదేవో భవ… పితృదేవో భవ…” అనే భావన కేవలం శ్లోకాల్లో కాదు, ప్రతి ఇంటి జీవన విధానంలో కనిపించేది. పెద్దలను గౌరవించడం సంస్కారం… తల్లిదండ్రులను చూసుకోవడం బాధ్యత… వృద్ధుల మాట వినడం ధర్మం అని భావించేవారు.

కానీ నేడు సమాజం వేగంగా మారుతోంది. ఇళ్లు పెద్దవవుతున్నాయి… సౌకర్యాలు పెరుగుతున్నాయి… కానీ కుటుంబ బంధాలు మాత్రం క్రమంగా బలహీనపడుతున్నాయనే ఆందోళన పెరుగుతోంది.

వృద్ధుల ఒంటరితనం పెరుగుతోందా?

నేటి జీవితంలో ఉద్యోగాలు, వ్యాపారాలు, విదేశీ ఉపాధి, సాంకేతిక ప్రపంచం మనిషిని ముందుకు తీసుకెళ్తున్నాయి. కానీ అదే సమయంలో తన కుటుంబానికి దూరం చేస్తున్నాయా అనే ప్రశ్న కూడా వినిపిస్తోంది. ముఖ్యంగా వృద్ధుల పరిస్థితి చూసినప్పుడు ఈ ప్రశ్న మరింత గంభీరంగా కనిపిస్తోంది. ఒకప్పుడు ఇంటి కేంద్రబిందువుగా ఉన్న పెద్దలు… ఇప్పుడు ఒంటరితనంతో జీవిస్తున్న సంఘటనలు పెరుగుతున్నాయి.

ఇప్పటి తరం పూర్తిగా తప్పుదారిలో నడుస్తోందా?

దానికి సమాధానం — కాదు.

ప్రస్తుత యువత ఎదుర్కొంటున్న పరిస్థితులు కూడా భిన్నంగా ఉన్నాయి. ఉద్యోగ పోటీ, ఆర్థిక ఒత్తిడి, విదేశీ జీవితం, చిన్న కుటుంబ వ్యవస్థ, సమయాభావం వంటి అనేక కారణాలు కుటుంబ సంబంధాలపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. ప్రతి పిల్లవాడు తల్లిదండ్రులను నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నాడని చెప్పడం అన్యాయం అవుతుంది. ఇంకా ఎంతోమంది యువకులు తమ తల్లిదండ్రుల కోసం కష్టపడుతున్నారు. కానీ సమాజంలో పెరుగుతున్న కొన్ని ఘటనలు మాత్రం కుటుంబ విలువలపై చర్చ అవసరమని సూచిస్తున్నాయి.

వృద్ధాశ్రమాల పెరుగుదల అభివృద్ధి సూచికా… లేక కుటుంబ వైఫల్యమా?

ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం అంత సులభం కాదు.

కొన్ని సందర్భాల్లో వృద్ధాశ్రమాలు అవసరమవుతాయి. వైద్య సేవలు, ప్రత్యేక సంరక్షణ, ఒంటరితనం తగ్గించడం వంటి అంశాల్లో అవి సహాయపడుతున్నాయి. కానీ ప్రేమ, ఆప్యాయత, కుటుంబ అనుబంధానికి ప్రత్యామ్నాయం మాత్రం కావు. వృద్ధులకు కావలసింది కేవలం మందులు కాదు… మనస్ఫూర్తిగా పలికే ఒక మాట కూడా.

మహాత్మా గాంధీ చెప్పిన మాట ఇప్పటికీ ప్రాసంగికమే:

“ఒక దేశపు నాగరికత అక్కడి బలహీనులను ఎలా చూసుకుంటుందో దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.”

వృద్ధులు భారమా… లేక అనుభవ సంపదా?

వృద్ధులు బలహీనులు కాదు. వారు అనుభవ సంపద. ఒక కుటుంబ చరిత్ర. ఒక తరం నిర్మించిన పునాది. తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లల భవిష్యత్తు కోసం ఎన్నో త్యాగాలు చేస్తారు. తమ కలలు పక్కన పెట్టి పిల్లల కలలను నెరవేర్చడానికి శ్రమిస్తారు. అలాంటి వారిని వృద్ధాప్యంలో ఒంటరిగా వదిలేయడం కేవలం కుటుంబ సమస్య కాదు… అది మానవీయ విలువల ప్రశ్న.

భారతీయ సంస్కృతి క్షీణించిందా?

పూర్తిగా కాదు.

కానీ జీవనశైలి మారింది. సాంకేతికత పెరిగింది. సోషల్ మీడియా మనుషులను ప్రపంచానికి దగ్గర చేసింది. కానీ కొన్నిసార్లు ఇంట్లో ఉన్న మనుషుల మధ్య దూరం కూడా పెంచింది. ఒకే ఇంట్లో ఉన్నా మాట్లాడుకునే సమయం తగ్గిపోతోంది. కుటుంబ సభ్యుల మధ్య భావోద్వేగ బంధాలు బలహీనపడుతున్నాయనే భావన సమాజంలో పెరుగుతోంది.

స్వామి వివేకానంద చెప్పిన మాట గుర్తుకు వస్తుంది:

“జాతి బలాన్ని తెలుసుకోవాలంటే కుటుంబ విలువలను చూడాలి.”

పరిష్కారం ఎక్కడుంది?

అందుకే ఇప్పుడు అవసరమైంది కేవలం ఆర్థిక అభివృద్ధి కాదు… భావోద్వేగ అభివృద్ధి కూడా. పిల్లలకు చిన్నప్పటి నుంచే విలువల విద్య అవసరం. పాఠశాలల్లో మార్కులతో పాటు మానవత్వం కూడా బోధించాలి. కుటుంబంలో పెద్దల అనుభవాలను వినే సంస్కారం పెరగాలి. ప్రభుత్వం కూడా వృద్ధుల ఆరోగ్యం, భద్రత, మానసిక స్థితి, సంక్షేమం వంటి అంశాల్లో మరింత చురుకుగా పని చేయాలి.

డాక్టర్ ఏ.పి.జె. అబ్దుల్ కలాం చెప్పిన మాట ఎంతో అర్థవంతంగా ఉంటుంది:

“కుటుంబం విలువలను నేర్పే మొదటి పాఠశాల.”

చివరికి మనం ఆలోచించాల్సింది ఏమిటి?

నిజమే… సమాజం మారాలంటే కుటుంబం మారాలి. కుటుంబం నిలవాలంటే పరస్పర గౌరవం అవసరం. తల్లిదండ్రులను చూసుకోవడం కేవలం బాధ్యత కాదు… అది మనిషితనానికి ప్రతీక.

ఇప్పటికైనా ప్రతి మనిషి తనను తాను ఒక ప్రశ్న అడగాలి.

మన ఇళ్లలో సౌకర్యాలు పెరుగుతున్నాయా?
లేక మనుషుల మధ్య దూరాలు పెరుగుతున్నాయా?

ఎందుకంటే…

వృద్ధుల కళ్లలో కనిపించే ఒంటరితనం
ఒక కుటుంబం బాధ మాత్రమే కాదు…
భవిష్యత్ సమాజానికి వినిపిస్తున్న మౌన హెచ్చరిక.

భట్టుమూర్తి కేవలం రాజసభ కవినా?

 

1. భట్టుమూర్తి కేవలం రాజసభ కవినా?
లేక తెలుగు పద్యానికి శబ్ద సౌందర్యాన్ని అందించిన మహాకవినా?
ఆయన కవిత్వం నేటికీ ఎందుకు చర్చనీయాంశమవుతోంది?
తెలుగు సాహిత్యంలో ఆయన స్థానం నిజంగా ఎంత గొప్పది?

ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానమే భట్టుమూర్తి సాహిత్య వైభవం.

తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో పద్యానికి శిల్పసౌందర్యం, శబ్దానికి సంగీతం, భావానికి భంగిమను అందించిన మహాకవుల్లో భట్టుమూర్తి పేరు ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. విజయనగర సామ్రాజ్య సాహిత్య వాతావరణంలో వికసించిన ఆయన కవిత్వం కేవలం అలంకార ప్రదర్శన కాదు; అది తెలుగు భాష మాధుర్యానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. అందుకే పండితులు ఆయనను “శబ్దాల శిల్పి”గా అభివర్ణిస్తారు.

“కవిత్వం అంటే భావం మాత్రమే కాదు, వినిపించే సంగీతం కూడా” అనే భావనను భట్టుమూర్తి తన రచనల ద్వారా నిరూపించారు. ఆయన పద్యాలలో అక్షరాల కూర్పు, ధ్వని, లయ, ఉపమానాల వినియోగం పాఠకుడిని ఆకట్టుకుంటాయి. అందువల్లే తెలుగు సాహిత్య పరిశోధకులు భట్టుమూర్తి రచనలను శబ్దాలంకార సంపదగా పేర్కొంటున్నారు.

అయితే ఒక ప్రశ్న తరచూ వినిపిస్తుంది.
భట్టుమూర్తి కవిత్వం సాధారణ ప్రజలకు క్లిష్టమా?

సాహిత్యవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం ఆయన రచనలు పండిత రుచిని ప్రతిబింబించినప్పటికీ, అందులోని భావరసం సాధారణ పాఠకుడికీ అనుభూతి కలిగిస్తుంది. పద్యంలోని సంగీతాత్మకత కారణంగా ఆయన రచనలు వినేవారినీ ఆకర్షిస్తాయి.

విజయనగర రాజసభలో సాహిత్యానికి అపార ప్రాధాన్యం ఉండేది. శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో తెలుగు కవిత్వం అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది. ఆ సాహిత్య వాతావరణంలో భట్టుమూర్తి తన ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించారు. రాజసభలో కేవలం పాండిత్యం సరిపోదు; భావవ్యక్తీకరణ, భాషా నైపుణ్యం, వినూత్నత అవసరం. ఈ మూడు లక్షణాలు భట్టుమూర్తిలో సమపాళ్లలో కనిపిస్తాయి.

“దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స” అని శ్రీకృష్ణదేవరాయలు చెప్పిన భావానికి భట్టుమూర్తి రచనలు ప్రత్యక్ష నిదర్శనమని పలువురు తెలుగు పండితులు పేర్కొంటున్నారు. ప్రముఖ సాహిత్య విమర్శకుల అభిప్రాయం ప్రకారం భట్టుమూర్తి పద్యాలు తెలుగు భాషలో ధ్వని సౌందర్యానికి ఉన్న శక్తిని ప్రపంచానికి పరిచయం చేశాయి.

మరొక ప్రశ్న కూడా వస్తుంది.
భట్టుమూర్తి రచనలు నేటి తరానికి ఎంతవరకు అవసరం?

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం భాషా సంపద, పద విన్యాసం, సాహిత్య శిల్పం తెలుసుకోవాలంటే భట్టుమూర్తి వంటి మహాకవులను అధ్యయనం చేయడం అవసరం. ఎందుకంటే భాష కేవలం సంభాషణ సాధనం కాదు; అది సంస్కృతి, చరిత్ర, భావజాలానికి ప్రతిబింబం.

నేటి వేగవంతమైన డిజిటల్ యుగంలో చిన్న సందేశాలకు అలవాటుపడుతున్న తరానికి భట్టుమూర్తి కవిత్వం ఓపిక, ఆలోచన, భాషా రుచిని నేర్పుతుంది. అందుకే తెలుగు సాహిత్యాభిమానులు ఆయన రచనలను కేవలం చారిత్రక సంపదగా కాకుండా, భవిష్యత్ తరాలకు మార్గదర్శకంగా భావిస్తున్నారు.

భట్టుమూర్తి పేరు కేవలం ఒక కవి పేరు కాదు.
అది తెలుగు పద్య సౌందర్యానికి ప్రతీక.
అది శబ్దాల మాధుర్యానికి చిరునామా.
అది తెలుగు భాష వైభవానికి చిరస్మరణీయ అధ్యాయం.


2. భట్టుమూర్తి కేవలం రాజసభ కవినా?
లేక తెలుగు పద్యానికి శబ్ద సౌందర్యాన్ని అందించిన మహాకవినా?
ఆయన కవిత్వం నేటికీ ఎందుకు చర్చనీయాంశమవుతోంది?
తెలుగు సాహిత్యంలో ఆయన స్థానం నిజంగా ఎంత గొప్పది?

ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానమే భట్టుమూర్తి సాహిత్య వైభవం.

తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో పద్యానికి శిల్పసౌందర్యం, శబ్దానికి సంగీతం, భావానికి భంగిమను అందించిన మహాకవుల్లో భట్టుమూర్తి పేరు ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. విజయనగర సామ్రాజ్య సాహిత్య వాతావరణంలో వికసించిన ఆయన కవిత్వం కేవలం అలంకార ప్రదర్శన కాదు; అది తెలుగు భాష మాధుర్యానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. అందుకే పండితులు ఆయనను “శబ్దాల శిల్పి”గా అభివర్ణిస్తారు.

“కవిత్వం అంటే భావం మాత్రమే కాదు, వినిపించే సంగీతం కూడా” అనే భావనను భట్టుమూర్తి తన రచనల ద్వారా నిరూపించారు. ఆయన పద్యాలలో అక్షరాల కూర్పు, ధ్వని, లయ, ఉపమానాల వినియోగం పాఠకుడిని ఆకట్టుకుంటాయి. అందువల్లే తెలుగు సాహిత్య పరిశోధకులు భట్టుమూర్తి రచనలను శబ్దాలంకార సంపదగా పేర్కొంటున్నారు.

అయితే ఒక ప్రశ్న తరచూ వినిపిస్తుంది.
భట్టుమూర్తి కవిత్వం సాధారణ ప్రజలకు క్లిష్టమా?

సాహిత్యవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం ఆయన రచనలు పండిత రుచిని ప్రతిబింబించినప్పటికీ, అందులోని భావరసం సాధారణ పాఠకుడికీ అనుభూతి కలిగిస్తుంది. పద్యంలోని సంగీతాత్మకత కారణంగా ఆయన రచనలు వినేవారినీ ఆకర్షిస్తాయి.

విజయనగర రాజసభలో సాహిత్యానికి అపార ప్రాధాన్యం ఉండేది. శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో తెలుగు కవిత్వం అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది. ఆ సాహిత్య వాతావరణంలో భట్టుమూర్తి తన ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించారు. రాజసభలో కేవలం పాండిత్యం సరిపోదు; భావవ్యక్తీకరణ, భాషా నైపుణ్యం, వినూత్నత అవసరం. ఈ మూడు లక్షణాలు భట్టుమూర్తిలో సమపాళ్లలో కనిపిస్తాయి.

“దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స” అని శ్రీకృష్ణదేవరాయలు చెప్పిన భావానికి భట్టుమూర్తి రచనలు ప్రత్యక్ష నిదర్శనమని పలువురు తెలుగు పండితులు పేర్కొంటున్నారు. ప్రముఖ సాహిత్య విమర్శకుల అభిప్రాయం ప్రకారం భట్టుమూర్తి పద్యాలు తెలుగు భాషలో ధ్వని సౌందర్యానికి ఉన్న శక్తిని ప్రపంచానికి పరిచయం చేశాయి.

మరొక ప్రశ్న కూడా వస్తుంది.
భట్టుమూర్తి రచనలు నేటి తరానికి ఎంతవరకు అవసరం?

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం భాషా సంపద, పద విన్యాసం, సాహిత్య శిల్పం తెలుసుకోవాలంటే భట్టుమూర్తి వంటి మహాకవులను అధ్యయనం చేయడం అవసరం. ఎందుకంటే భాష కేవలం సంభాషణ సాధనం కాదు; అది సంస్కృతి, చరిత్ర, భావజాలానికి ప్రతిబింబం.

నేటి వేగవంతమైన డిజిటల్ యుగంలో చిన్న సందేశాలకు అలవాటుపడుతున్న తరానికి భట్టుమూర్తి కవిత్వం ఓపిక, ఆలోచన, భాషా రుచిని నేర్పుతుంది. అందుకే తెలుగు సాహిత్యాభిమానులు ఆయన రచనలను కేవలం చారిత్రక సంపదగా కాకుండా, భవిష్యత్ తరాలకు మార్గదర్శకంగా భావిస్తున్నారు.

భట్టుమూర్తి పేరు కేవలం ఒక కవి పేరు కాదు.
అది తెలుగు పద్య సౌందర్యానికి ప్రతీక.
అది శబ్దాల మాధుర్యానికి చిరునామా.
అది తెలుగు భాష వైభవానికి చిరస్మరణీయ అధ్యాయం.

3. భట్టుమూర్తి కేవలం రాజసభ కవినా?
లేక తెలుగు పద్యానికి శబ్ద సౌందర్యాన్ని అందించిన మహాకవినా?
ఆయన కవిత్వం నేటికీ ఎందుకు చర్చనీయాంశమవుతోంది?
తెలుగు సాహిత్యంలో ఆయన స్థానం నిజంగా ఎంత గొప్పది?

ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానమే భట్టుమూర్తి సాహిత్య వైభవం.

తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో పద్యానికి శిల్పసౌందర్యం, శబ్దానికి సంగీతం, భావానికి భంగిమను అందించిన మహాకవుల్లో భట్టుమూర్తి పేరు ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. విజయనగర సామ్రాజ్య సాహిత్య వాతావరణంలో వికసించిన ఆయన కవిత్వం కేవలం అలంకార ప్రదర్శన కాదు; అది తెలుగు భాష మాధుర్యానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. అందుకే పండితులు ఆయనను “శబ్దాల శిల్పి”గా అభివర్ణిస్తారు.

“కవిత్వం అంటే భావం మాత్రమే కాదు, వినిపించే సంగీతం కూడా” అనే భావనను భట్టుమూర్తి తన రచనల ద్వారా నిరూపించారు. ఆయన పద్యాలలో అక్షరాల కూర్పు, ధ్వని, లయ, ఉపమానాల వినియోగం పాఠకుడిని ఆకట్టుకుంటాయి. అందువల్లే తెలుగు సాహిత్య పరిశోధకులు భట్టుమూర్తి రచనలను శబ్దాలంకార సంపదగా పేర్కొంటున్నారు.

భట్టుమూర్తి రచనలలో వినిపించే పదాల లయ పాఠకుడిని కేవలం చదివించదు… అనుభూతి చెందేలా చేస్తుంది. ఆయన పద్యాలలో భావం, భాష, సంగీతం సమపాళ్లలో కలిసిపోతాయి. అందుకే తెలుగు సాహిత్యంలో ఆయన రచనలకు ప్రత్యేక స్థానముందని విమర్శకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

అయితే ఒక ప్రశ్న తరచూ వినిపిస్తుంది.
భట్టుమూర్తి కవిత్వం సాధారణ ప్రజలకు క్లిష్టమా?

సాహిత్యవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం ఆయన రచనలు పండిత రుచిని ప్రతిబింబించినప్పటికీ, అందులోని భావరసం సాధారణ పాఠకుడికీ అనుభూతి కలిగిస్తుంది. పద్యంలోని సంగీతాత్మకత కారణంగా ఆయన రచనలు వినేవారినీ ఆకర్షిస్తాయి.

విజయనగర రాజసభలో సాహిత్యానికి అపార ప్రాధాన్యం ఉండేది. శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలంలో తెలుగు కవిత్వం అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకుంది. ఆ సాహిత్య వాతావరణంలో భట్టుమూర్తి తన ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించారు. రాజసభలో కేవలం పాండిత్యం సరిపోదు; భావవ్యక్తీకరణ, భాషా నైపుణ్యం, వినూత్నత అవసరం. ఈ మూడు లక్షణాలు భట్టుమూర్తిలో సమపాళ్లలో కనిపిస్తాయి.

“దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స” అని శ్రీకృష్ణదేవరాయలు చెప్పిన భావానికి భట్టుమూర్తి రచనలు ప్రత్యక్ష నిదర్శనమని పలువురు తెలుగు పండితులు పేర్కొంటున్నారు. ప్రముఖ సాహిత్య విమర్శకుల అభిప్రాయం ప్రకారం భట్టుమూర్తి పద్యాలు తెలుగు భాషలో ధ్వని సౌందర్యానికి ఉన్న శక్తిని ప్రపంచానికి పరిచయం చేశాయి.

భట్టుమూర్తి రచనలలో కనిపించే పద విన్యాసం గురించి ప్రముఖ సాహిత్యవేత్త విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఒక సందర్భంలో “తెలుగు పద్యానికి సంగీతాత్మక శరీరాన్ని ఇచ్చిన కవుల్లో భట్టుమూర్తి స్థానం విశిష్టం” అని అభిప్రాయపడ్డారని సాహిత్య పరిశోధకులు పేర్కొంటున్నారు.

మరొక ప్రశ్న కూడా వస్తుంది.
భట్టుమూర్తి రచనలు నేటి తరానికి ఎంతవరకు అవసరం?

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం భాషా సంపద, పద విన్యాసం, సాహిత్య శిల్పం తెలుసుకోవాలంటే భట్టుమూర్తి వంటి మహాకవులను అధ్యయనం చేయడం అవసరం. ఎందుకంటే భాష కేవలం సంభాషణ సాధనం కాదు; అది సంస్కృతి, చరిత్ర, భావజాలానికి ప్రతిబింబం.

నేటి వేగవంతమైన డిజిటల్ యుగంలో చిన్న సందేశాలకు అలవాటుపడుతున్న తరానికి భట్టుమూర్తి కవిత్వం ఓపిక, ఆలోచన, భాషా రుచిని నేర్పుతుంది. విద్యార్థులు తెలుగు భాషలోని శబ్ద మాధుర్యాన్ని, పద నిర్మాణ వైభవాన్ని తెలుసుకోవాలంటే ఇలాంటి మహాకవుల రచనలు చదవాలని అధ్యాపకులు సూచిస్తున్నారు.

భట్టుమూర్తి రచనలలోని ఒక భావం తెలుగు సాహిత్య మాధుర్యాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది —
“పదమునకు ప్రాణము భావము” అనే భావసారం ఆయన కవిత్వమంతటా కనిపిస్తుంది. భావాన్ని శబ్దంతో అందంగా మలచడమే ఆయన ప్రత్యేకతగా భావిస్తారు.

భట్టుమూర్తి పేరు కేవలం ఒక కవి పేరు కాదు.
అది తెలుగు పద్య సౌందర్యానికి ప్రతీక.
అది శబ్దాల మాధుర్యానికి చిరునామా.
అది తెలుగు భాష వైభవానికి చిరస్మరణీయ అధ్యాయం.




4. శబ్దాల సౌందర్యానికి చిరునామా భట్టుమూర్తి?

తెలుగు సాహిత్య వైభవంలో ఆయన స్థానం నిజంగా ఎంత గొప్పది?

భట్టుమూర్తి కేవలం రాజసభ కవినా?
లేక తెలుగు పద్యానికి సంగీతాత్మక ప్రాణం పోసిన మహాకవినా?
ఆయన కవిత్వం ఎందుకు శతాబ్దాల తర్వాత కూడా చర్చకు వస్తోంది?
తెలుగు భాష వైభవాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేసిన కవుల్లో ఆయన స్థానం ఎంత విశిష్టం?
నేటి తరం ఎందుకు ఆయన రచనలు చదవాలి?

ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానమే భట్టుమూర్తి సాహిత్య మహోన్నతి.

తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో పద్యానికి శబ్ద సౌందర్యం, భావానికి గంభీరత, భాషకు మాధుర్యాన్ని అందించిన మహాకవుల్లో భట్టుమూర్తి పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. విజయనగర సామ్రాజ్య సాహిత్య స్వర్ణయుగంలో వెలుగొందిన ఆయన కవిత్వం కేవలం అలంకార ప్రదర్శన కాదు; అది తెలుగు భాషా శక్తికి ప్రత్యక్ష నిదర్శనం.

పండితులు భట్టుమూర్తిని “శబ్దాల శిల్పి”గా ఎందుకు పిలుస్తారు?
దానికి ప్రధాన కారణం ఆయన పద్య నిర్మాణం. అక్షరాల కూర్పు, ధ్వని, లయ, ఉపమానాల వినియోగం, భావప్రకటన — ఇవన్నీ ఆయన రచనలలో సమన్వయంగా కనిపిస్తాయి. ఆయన పద్యాలను చదివితే కేవలం భావం మాత్రమే కాదు, ఒక సంగీత ప్రవాహం వినిపించిన భావన కలుగుతుంది.

“కవిత్వం అనేది వినిపించే సంగీతం” అనే భావనను భట్టుమూర్తి తన రచనల ద్వారా ఆచరణలో చూపించారు. తెలుగు సాహిత్య పరిశోధకుల అభిప్రాయం ప్రకారం ఆయన పద్యాలలోని శబ్దాలంకారాలు తెలుగు భాషలోని ధ్వని సౌందర్యాన్ని అత్యున్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లాయి.

భట్టుమూర్తి రచనలలో “వాసుచరిత్ర”కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. తెలుగు ప్రబంధ సాహిత్యంలో ఇది ఒక మహత్తర గ్రంథంగా గుర్తింపు పొందింది. పద నిర్మాణ నైపుణ్యం, అలంకార విన్యాసం, భావ గాంభీర్యం ఈ రచనను ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టాయి. సాహిత్య అధ్యేతల అభిప్రాయం ప్రకారం “వాసుచరిత్ర”లో కనిపించే శబ్ద వైభవం తెలుగు పద్య సంప్రదాయానికి అపూర్వ ఉదాహరణ.

భట్టుమూర్తి కవిత్వం సాధారణ ప్రజలకు క్లిష్టమా?
ఈ ప్రశ్న చాలామందిలో ఉంటుంది.

సాహిత్యవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం ఆయన రచనలు పండిత రుచిని ప్రతిబింబించినప్పటికీ, అందులోని భావరసం ప్రతి పాఠకుడినీ ఆకర్షిస్తుంది. పద్యాలలోని లయ, సంగీతాత్మకత, భావప్రవాహం కారణంగా ఆయన రచనలు వినేవారినీ మంత్రముగ్ధులను చేస్తాయి.

భట్టుమూర్తి పద్యాల గురించి ప్రముఖ తెలుగు సాహిత్యవేత్తలు కూడా విశేషంగా ప్రస్తావించారు. ప్రముఖ కవి విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఒక సందర్భంలో “తెలుగు పద్యానికి సంగీతాత్మక శరీరాన్ని ఇచ్చిన కవుల్లో భట్టుమూర్తి స్థానం విశిష్టం” అని పేర్కొన్నట్లు సాహిత్య పరిశోధకులు ప్రస్తావిస్తారు.

అలాగే తెలుగు సాహిత్య విమర్శకులు భట్టుమూర్తి రచనలను “పద శిల్ప కళా నిధి”గా అభివర్ణిస్తుంటారు. ఎందుకంటే ఆయన పద్యంలో ప్రతి అక్షరం ఒక శిల్పంలా కనిపిస్తుంది.

విజయనగర సామ్రాజ్యంలో తెలుగు సాహిత్యానికి ఎందుకు అంత ప్రాధాన్యం లభించింది?
చరిత్రకారుల అభిప్రాయం ప్రకారం శ్రీకృష్ణదేవరాయల కాలం తెలుగు సాహిత్య స్వర్ణయుగంగా నిలిచింది. రాజసభలో కవులకు, పండితులకు, భాషా పరిశోధకులకు విశేష గౌరవం ఉండేది. అలాంటి సాహిత్య వాతావరణంలో భట్టుమూర్తి వంటి మహాకవులు వెలుగొందారు.

“దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స” అని శ్రీకృష్ణదేవరాయలు పేర్కొన్న భావానికి భట్టుమూర్తి రచనలు జీవంతమైన ఉదాహరణగా నిలుస్తాయని పండితులు భావిస్తున్నారు.

భట్టుమూర్తి కేవలం ఒక కవి మాత్రమేనా?
లేక తెలుగు భాషా వైభవానికి ప్రతీకనా?

ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం ఆయన రచనలలోనే కనిపిస్తుంది. ఆయన పద్యాలలో తెలుగు భాష మాధుర్యం మాత్రమే కాదు, సంస్కృతి, సంప్రదాయం, సాహిత్య గంభీరత కూడా ప్రతిఫలిస్తాయి.

భట్టుమూర్తి రచనలలో కనిపించే భావసారం గురించి పండితులు తరచూ ప్రస్తావించే అంశం —
“పదమునకు ప్రాణము భావము… భావమునకు భూషణము శబ్దము”
అనే సాహిత్య సూత్రం. భావాన్ని శబ్దంతో అందంగా మలచడం ఆయన కవిత్వపు అసలు శక్తిగా భావిస్తారు.

ఇప్పటి తరం భట్టుమూర్తి రచనలు ఎందుకు చదవాలి?
డిజిటల్ యుగంలో చిన్న సందేశాలకు అలవాటుపడుతున్న తరానికి భాషా గంభీరత, పద నిర్మాణ వైభవం, భావవ్యక్తీకరణ లోతు తెలుసుకోవాలంటే భట్టుమూర్తి వంటి మహాకవులను అధ్యయనం చేయాల్సిన అవసరం ఉందని అధ్యాపకులు సూచిస్తున్నారు.

భాష కేవలం సంభాషణ సాధనం కాదు; అది ఒక జాతి సంస్కృతి, చరిత్ర, ఆలోచనా విధానం, భావజాలానికి ప్రతిబింబం. ఆ ప్రతిబింబాన్ని అత్యంత అందంగా చూపించిన మహాకవుల్లో భట్టుమూర్తి ఒకరు.

నేటి యువత ఒక ప్రశ్న ఆలోచించాల్సిన సమయం వచ్చింది.
సాంకేతికత పెరుగుతున్న ఈ కాలంలో మన భాషా మూలాలను మర్చిపోతున్నామా?
తెలుగు మహాకవులను కేవలం పరీక్షలకే పరిమితం చేస్తున్నామా?
భాషా సంపదను కాపాడుకోవడం కూడా సంస్కృతిని కాపాడుకోవడమే కాదా?

ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం వెతికేటప్పుడు భట్టుమూర్తి వంటి మహాకవుల రచనలు మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి.

భట్టుమూర్తి పేరు కేవలం ఒక కవి పేరు కాదు.
అది తెలుగు పద్య సౌందర్యానికి ప్రతీక.
అది శబ్దాల మాధుర్యానికి చిరునామా.
అది తెలుగు భాష వైభవానికి చిరస్మరణీయ అధ్యాయం.
అది తరతరాలకు తెలుగు సాహిత్య గౌరవాన్ని గుర్తుచేసే శాశ్వత స్వరం.





శ్రీకృష్ణ తత్వం — ఆధునిక జీవితానికి మార్గదర్శకమా?

 

శ్రీకృష్ణ తత్వం — ఆధునిక జీవితానికి మార్గదర్శకమా?

“కాలం మారింది… కానీ మనిషి సమస్యలు మారాయా?”

ఒకప్పుడు యుద్ధరంగంలో అర్జునుడు అయోమయంలో నిలిచాడు.
నేడు ఉద్యోగం, కుటుంబం, డబ్బు, సంబంధాలు, మానసిక ఒత్తిళ్ల మధ్య ఆధునిక మనిషి అదే అయోమయంలో నిలుస్తున్నాడు.
అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు గీత చెప్పాడు.
ఇప్పుడు అదే గీత జీవితానికి దిశ చూపుతోందని ప్రపంచంలోని అనేక మేధావులు అంగీకరిస్తున్నారు.


గీత అంటే కేవలం మతగ్రంథమా?

ఇది చాలామందికి వచ్చే మొదటి ప్రశ్న.

భగవద్గీతను కేవలం పూజలకే పరిమితమైన గ్రంథంగా చూడడం తక్కువ అవగాహన అని అనేక తత్వవేత్తలు చెబుతున్నారు.

స్వామి వివేకానంద మాటల్లో:

“భగవద్గీత బలహీనతను కాదు… ధైర్యాన్ని నేర్పుతుంది.”

మహాత్మా గాంధీ ఇలా అన్నారు:

“నా జీవితంలో సందేహాలు వచ్చిన ప్రతిసారి నేను గీతను ఆశ్రయించాను.”

అమెరికన్ తత్వవేత్త హెన్రీ డేవిడ్ థోరో కూడా గీతను “ప్రపంచ జ్ఞాననిధి”గా అభివర్ణించాడు.

అంటే గీత ప్రభావం ఒక దేశానికి, ఒక మతానికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదని స్పష్టమవుతోంది.


ఆధునిక నిర్వహణలో కృష్ణతత్వం ఎలా కనిపిస్తోంది?

నేటి కార్పొరేట్ ప్రపంచంలో ఎక్కువగా చర్చించే అంశాలు:

  • నాయకత్వం
  • నిర్ణయ సామర్థ్యం
  • ఒత్తిడి నియంత్రణ
  • జట్టు నిర్వహణ
  • ధర్మబద్ధమైన నిర్ణయాలు

ఈ ఐదు అంశాలన్నీ గీతలో కనిపిస్తాయని అనేక మేనేజ్‌మెంట్ నిపుణులు చెబుతున్నారు.


ప్రశ్న: కృష్ణుడు యుద్ధాన్ని ప్రోత్సహించాడా?

ఇది తరచుగా వినిపించే విమర్శ.

కానీ గీతలో కృష్ణుడు “అన్యాయం ఎదురైతే ధర్మపక్షంలో నిలబడాలి” అని చెప్పాడు గానీ, కారణం లేకుండా హింసను ప్రోత్సహించలేదు.

అందుకే గీతలో మొదట చెప్పిన విషయం “మనసు స్థిరత్వం”.


ప్రశ్న: గీత నేటి యువతకు ఉపయోగమా?

ఇది కూడా చాలా మంది అడిగే ప్రశ్న.

నేటి యువత ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సమస్యలు:

  • భయం
  • ఆత్మవిశ్వాసం లోపం
  • పోలికల ఒత్తిడి
  • అపజయ భయం
  • మానసిక ఆందోళన

గీతలోని ఒక ప్రధాన సందేశం:

“నీ కర్తవ్యాన్ని చేయి. ఫలితంపై భయంతో ఆగిపోవద్దు.”

మనోవిజ్ఞాన నిపుణులు కూడా చెబుతున్న విషయం ఇదే —
“ఫలిత భయం తగ్గితే పనితీరు మెరుగవుతుంది.”


ప్రపంచం ఎందుకు గీతను అధ్యయనం చేస్తోంది?

ప్రపంచంలోని అనేక విశ్వవిద్యాలయాల్లో భారత తత్వశాస్త్రంపై ప్రత్యేక అధ్యయనాలు జరుగుతున్నాయి.
హార్వర్డ్, ఆక్స్‌ఫర్డ్ వంటి ప్రముఖ విద్యాసంస్థల్లో కూడా గీతపై పరిశోధనలు జరిగినట్లు పలు అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి.

ఎందుకంటే గీత:

  • మనసును అర్థం చేసుకోవడం
  • సంక్షోభ సమయంలో నిర్ణయం తీసుకోవడం
  • బాధ్యతను నిర్వర్తించడం
  • స్వార్థం తగ్గించడం

లాంటివి నేర్పుతుందని భావిస్తున్నారు.


కృష్ణుడు రాజకీయవేత్తా? తత్వవేత్తా? నాయకుడా?

చరిత్రకారులు, తత్వవేత్తలు వివిధ కోణాల్లో కృష్ణుడిని విశ్లేషించారు.

  • కొందరికి ఆయన వ్యూహకర్త
  • కొందరికి ఆధ్యాత్మిక గురువు
  • మరికొందరికి ధర్మరక్షకుడు
  • ఇంకొందరికి మానవ మనస్తత్వాన్ని అర్థం చేసుకున్న మార్గదర్శి

అందుకే కృష్ణతత్వం ఒకే నిర్వచనంలో ఇమడదని పండితులు చెబుతున్నారు.


నేటి సమాజానికి గీత చెప్పే ప్రధాన సందేశం ఏమిటి?

1. పని పట్ల నిబద్ధత

ఫలితం వెంటనే రాకపోయినా కర్తవ్యాన్ని వదలొద్దు.

2. మనసుపై నియంత్రణ

బయటి శత్రువుకంటే లోపలి భయం ప్రమాదకరం.

3. ధర్మబద్ధమైన నిర్ణయం

లాభం ఉన్నదంతా సత్యం కాదు.

4. సమతుల జీవనం

అతి కోపం, అతి ఆశ, అతి భయం — ఇవే మనిషిని బలహీనపరుస్తాయి.


విమర్శలు కూడా ఉన్నాయి… వాటికి సమాధానాలేమిటి?

కొంతమంది గీతను పురాణగాథగా మాత్రమే చూస్తారు.
మరికొందరు దాన్ని తత్వశాస్త్ర గ్రంథంగా భావిస్తారు.

కానీ ఒక విషయం మాత్రం నిజం:

భగవద్గీత వేల సంవత్సరాల తర్వాత కూడా చర్చలో ఉంది.

ఎందుకు?

ఎందుకంటే అది మనిషి మనసు, బాధ, సందేహం, కర్తవ్యం గురించి మాట్లాడింది.
ఈ నాలుగు అంశాలు కాలం మారినా మారలేదు.


చివరి ప్రశ్న

సాంకేతిక ప్రపంచం వేగంగా మారుతోంది.
కృత్రిమ మేధస్సు పెరుగుతోంది.
జీవితం యాంత్రికమవుతోంది.

అయితే మనిషికి ఇప్పటికీ అవసరమైనవి ఏమిటి?

  • స్థిరమైన మనసు
  • సరైన నిర్ణయం
  • ధైర్యం
  • బాధ్యత
  • విలువలు

ఇవే గీత చెప్పిన అంశాలు కూడా.

అందుకే చాలామంది పండితులు ఒక మాట చెబుతున్నారు:

“భగవద్గీత పాత గ్రంథం కావచ్చు… కానీ అందులోని ప్రశ్నలు మాత్రం నేటివే.”

— తేరాల రాజేంద్ర ప్రసాద్ గుప్తా

Saturday, May 23, 2026

ధర్మం గెలుస్తుందా... లేక అధర్మమే మరింత శక్తివంతమవుతోందా?

 


ధర్మం గెలుస్తుందా... లేక అధర్మమే మరింత శక్తివంతమవుతోందా?

మనం చూస్తున్నది పురాణ కథలా... లేక నేటి సమాజ ప్రతిబింబమా?

ఒక వైపు ధర్మానికి ప్రతీకగా నిలిచిన శ్రీరాముడు. మరో వైపు అపార శక్తి, అహంకారానికి చిహ్నంగా కనిపించే రావణాసురుడు. ఈ దృశ్యం కేవలం పురాణ ఘట్టమా? లేక ప్రతి యుగంలో పునరావృతమవుతున్న మానవ సమాజ నిజమా? అనే ప్రశ్న ఈరోజు మరింత ప్రాసంగికంగా కనిపిస్తోంది.

ప్రపంచం అభివృద్ధి చెందుతోంది. సాంకేతికత పెరుగుతోంది. సంపద పెరుగుతోంది. కానీ అదే సమయంలో హింస, మోసం, అధికారం కోసం పోరు, స్వార్థం, మానవ విలువల క్షీణత కూడా పెరుగుతున్నాయనే భావన చాలామందిలో కనిపిస్తోంది. అందుకే “ధర్మం నిజంగా గెలుస్తుందా?” అనే ప్రశ్న మళ్లీ వినిపిస్తోంది.

రావణుడు నిజంగా కేవలం విలనా?

పురాణాల్లో రావణుడిని సాధారణ రాక్షసుడిగా మాత్రమే చూపించలేదు. అతను మహా పండితుడు, శివభక్తుడు, సంగీతజ్ఞుడు, శక్తివంతమైన రాజు అనే వివరాలు కూడా కనిపిస్తాయి. కానీ ఒక ప్రశ్న ఇక్కడ నిలుస్తుంది.

“జ్ఞానం ఉన్నవాడు... ధర్మం లేకపోతే ఏమవుతుంది?”

అదే రావణుడి కథ ఇచ్చే ప్రధాన సందేశమని అనేక పండితులు చెబుతారు. వాల్మీకి రామాయణంలో కూడా రావణుడి బలం గురించి ఎన్నో చోట్ల ప్రస్తావన ఉంటుంది. కానీ చివరికి అతని అహంకారమే పతనానికి కారణమవుతుంది.

శ్రీరాముడు ఎందుకు ఇప్పటికీ ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నాడు?

శ్రీరాముడిని చాలామంది కేవలం దేవుడిగా మాత్రమే కాదు, ధర్మానికి ప్రతీకగా చూస్తారు. ఎందుకంటే ఆయన కథలో మాట నిలబెట్టుకోవడం, రాజధర్మం, కుటుంబ బాధ్యత, ప్రజల పట్ల కర్తవ్యబోధ, నియంత్రణ వంటి అంశాలు ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి.

భారత తత్వశాస్త్ర పరిశోధకుల అభిప్రాయం ప్రకారం, రామాయణం కేవలం యుద్ధ గాథ కాదు. “మనిషి ఎలా జీవించాలి?” అనే నైతిక చర్చ.

అయితే నేటి ప్రపంచంలో నిజంగా ధర్మం గెలుస్తుందా?

ఇదే ఎక్కువ మంది అడిగే ప్రశ్న. ఎందుకంటే చాలాసార్లు సమాజంలో మోసం చేసే వారు ముందుకు వెళ్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. నిజాయితీ ఉన్నవారు ఇబ్బందులు పడుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది. అధర్మం తాత్కాలికంగా గెలిచినట్లు కనిపిస్తుంది.

కానీ చరిత్రను చూస్తే ఒక విషయం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. భయంతో నిలిచిన శక్తి ఎక్కువకాలం నిలబడలేదు. రోమన్ సామ్రాజ్యం నుంచి ఆధునిక నియంతృత్వ పాలనల వరకు ఎన్నో ఉదాహరణలు చరిత్రలో కనిపిస్తాయి.

మహాత్మా గాంధీ ఒకసారి ఇలా చెప్పారు.

“సత్యం, అహింస తాత్కాలికంగా ఓడిపోయినట్లు కనిపించవచ్చు. కానీ చివరికి నిలిచేది అవే.”

అధర్మం ఎందుకు త్వరగా శక్తివంతంగా కనిపిస్తుంది?

మనోవిజ్ఞాన నిపుణులు చెప్పే ఒక ఆసక్తికర విషయం ఉంది. ధర్మం క్రమశిక్షణ కోరుతుంది. సహనం కోరుతుంది. నియంత్రణ కోరుతుంది. కానీ అధర్మం తక్షణ లాభం చూపిస్తుంది. భయం ఉపయోగిస్తుంది. ఆకర్షణతో ముందుకు వస్తుంది.

అందుకే చాలాసార్లు అధర్మం వేగంగా ఎదుగుతున్నట్లు కనిపిస్తుంది. కానీ దీర్ఘకాలంలో సమాజం విశ్వాసం కోల్పోతే అలాంటి వ్యవస్థలు కూలిపోతాయని చరిత్ర చెబుతోంది.

పిల్లలు అడిగే ప్రశ్న.

“అయితే మంచి వాళ్లు ఎందుకు కష్టపడాలి?”

దీనికి పెద్దలు చెప్పే సమాధానం ఒక్కటే.

“ధర్మం అంటే వెంటనే ఫలితం రావడం కాదు. సరైన దారిలో నిలబడటం.”

యువత అడిగే ప్రశ్న.

“నిజాయితీగా ఉంటే నిజంగా విజయవంతం కావచ్చా?”

ఈ సందేహం ఈ తరం యువతలో ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. సామాజిక పరిశోధనలు చూపిస్తున్న విషయం ఏమిటంటే, దీర్ఘకాలంలో విశ్వాసం సంపాదించిన వ్యక్తులు, సంస్థలు, నాయకులే ఎక్కువకాలం నిలబడతారు.

సాధారణ మనిషి అడిగే ప్రశ్న.

“ప్రపంచం అంతా మారిపోయినప్పుడు ఒక్క మనిషి ధర్మంగా ఉంటే ప్రయోజనం ఏమిటి?”

దీనిపై తత్వవేత్తల అభిప్రాయం ఆసక్తికరంగా ఉంటుంది.

“సమాజం మొత్తం ఒక్కరోజులో మారదు. కానీ ప్రతి పెద్ద మార్పు... ఒక్క మనిషి నిర్ణయం నుంచే ప్రారంభమవుతుంది.”

నేటి ప్రపంచానికి రామాయణం ఇంకా అవసరమా?

సాంకేతిక ప్రపంచంలో పురాణాలకు స్థానం ఏమిటి? అని కొందరు అడుగుతున్నారు. కానీ అనేక విద్యావేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం, రామాయణం వంటి ఇతిహాసాలు కేవలం భక్తి గ్రంథాలు కాదు. మానవ ప్రవర్తన, అధికారం, బాధ్యత, కుటుంబ విలువలు, నాయకత్వం గురించి చెప్పే సామాజిక పాఠాలు.

అందుకే వేల సంవత్సరాల తర్వాత కూడా ఇవి చర్చలో ఉంటున్నాయి.

చివరికి మిగిలే ప్రశ్న ఇదే.

ధర్మం నిజంగా గెలుస్తుందా? లేక అధర్మమే మరింత శక్తివంతమవుతోందా?

సమాధానం ఒక్కరోజులో కనిపించకపోవచ్చు. కానీ చరిత్ర, తత్వశాస్త్రం, మానవ అనుభవం మూడు చెప్పే విషయం మాత్రం ఒకటే.

అధర్మం వేగంగా పరిగెత్తవచ్చు. కానీ ధర్మం ఎక్కువకాలం నిలబడుతుంది.

ఎందుకంటే భయంతో నిర్మించిన శక్తి ఒకరోజు కూలిపోతుంది. కానీ విశ్వాసంపై నిలిచిన విలువలు తరాల వరకు జీవిస్తాయి.

👉 చదవండి... ఆలోచించండి... మీ అభిప్రాయాన్ని పంచుకోండి.

#ధర్మం #రామాయణం #శ్రీరాముడు #Rama #Ramayana #TruthWins #LifeLessons #SanatanaDharma


Friday, May 22, 2026

నైవేద్యాల మధుర యాత్ర తెలుగు – సంస్కృత పదాలతో పిల్లల కథ

 


నైవేద్యాల మధుర యాత్ర

తెలుగు – సంస్కృత పదాలతో పిల్లల కథ

ఒక చిన్న గ్రామంలో “చిన్మయ్” అనే బాలుడు ఉండేవాడు. అతనికి దేవాలయం అంటే చాలా ఇష్టం. కానీ ఒక సందేహం మాత్రం ఎప్పుడూ ఉండేది.

“అమ్మమ్మా… దేవుడికి పెట్టే నైవేద్యాలకు ఎందుకు వేరే పేర్లు ఉంటాయి?” అని అడిగాడు.

అమ్మమ్మ నవ్వింది.

“అవి సంస్కృత పేర్లు బాబూ! మన తెలుగు పదాలకు సంస్కృతంలో కూడా అందమైన అర్థాలు ఉంటాయి. ఈరోజు నీకు ఒక మధుర యాత్ర చూపిస్తాను” అంది.

అలా ఇద్దరూ దేవాలయానికి వెళ్లారు.


పళ్ళల లోకం

దేవాలయం ముందు పెద్ద తాంబూల తట్టలో ఎన్నో పళ్ళు ఉన్నాయి.

అమ్మమ్మ మొదట ఒక అరటిపండును చూపించింది.

“ఇది తెలుగు లో అరటిపండు. సంస్కృతంలో కదళీఫలం అంటారు. కదళీ అంటే అరటి చెట్టు.”

చిన్మయ్ వెంటనే పలికాడు:
“కదళీఫలం!”

తర్వాత ఎర్రగా మెరిసే ఆపిల్ చూపించింది.

“ఇది కాశ్మీరఫలం. ఎందుకంటే చల్లని కాశ్మీర్ ప్రాంతంలో ఎక్కువగా పండుతుంది.”

ఉసిరికాయను చూపిస్తూ,
“ఇది అమలక. ఆరోగ్యానికి చాలా మంచిది.”

ఎండిన ద్రాక్షలను చూపి,
“ఇవి కిస్మిస్. సంస్కృతంలో శుష్కద్రాక్ష. శుష్క అంటే ఎండినది.”

కొబ్బరికాయను తీసి చూపించింది.

“పూర్తి కొబ్బరికాయను నారికేళం అంటారు.”

చిప్పలను చూపి,
“ఇవి నారికేళ ఖండద్వయం అంటే రెండు ముక్కలైన కొబ్బరికాయ.”

ఖర్జూరాలను చూపి,
“ఇది ఖర్జూరం. తెలుగు, సంస్కృతం రెండింటిలో దాదాపు ఒకేలా ఉంటుంది.”

జామపండును చూపి,
“ఇది బీజాపూరం.”

దబ్బపండు దగ్గరికి వెళ్లి,
“ఇది మాదీఫలం.”

దానిమ్మను చూపి,
“ఇది దాడిమీఫలం.”

ద్రాక్షలను చూపి,
“ఇవి ద్రాక్షఫలం.”

నారింజను చూపి,
“ఇది నారంగ.”

నిమ్మకాయను తీసి,
“ఇది జంభీరఫలం.”

నేరేడుపండును చూపి,
“ఇది జంబూఫలం.”

మామిడిపండును చూస్తూ చిన్మయ్ ఆనందపడ్డాడు.

“ఇది నాకు చాలా ఇష్టం!”

అమ్మమ్మ నవ్వి,
“సంస్కృతంలో దీనిని చూతఫలం అంటారు.”

మారేడుపండును చూపి,
“ఇది శ్రీఫలం.”

రేగు పండును చూపి,
“ఇది బదరీ ఫలం.”

వెలగపండును చూపి,
“ఇది కపిత్తఫలం.”

చివరగా సీతాఫలాన్ని చూపి,
“ఇది తెలుగు, సంస్కృతం రెండింటిలోనూ సీతాఫలం.”


మహానైవేద్య రహస్యం

దేవాలయంలో గంట మోగింది.

పూజారి నైవేద్యాలను సిద్ధం చేస్తున్నాడు.

చిన్మయ్ ఆశ్చర్యంగా చూస్తున్నాడు.

అమ్మమ్మ చెప్పడం ప్రారంభించింది.

“నెయ్యితో చేసిన అన్నాన్ని స్నిగ్ధౌదనం అంటారు. స్నిగ్ధం అంటే నెయ్యి మెత్తదనం.”

“అన్నం, కూర, పప్పు, పులుసు, పెరుగు కలిపి పెద్దగా సమర్పిస్తే దాన్ని మహానైవేద్యం అంటారు.”

ఉగాది పచ్చడిని చూపి,
“ఇది నింబవ్యంజనం. ఇందులో తీపి, చేదు, పులుపు అన్నీ ఉంటాయి. జీవితం కూడా అలాగే ఉంటుంది.”

మిరియాల పొంగలిని చూపి,
“ఇది మరీచ్యన్నం. మరీచి అంటే మిరియాలు.”

కిచిడీని చూపి,
“ఇది శాకమిశ్రితాన్నం. కూరలతో కలిపిన అన్నం.”

గోధుమ నూక ప్రసాదం దగ్గరికి వెళ్లి,
“ఇది సపాదభక్ష్యం.”

చక్కెర పొంగలి చూపి,
“ఇది శర్కరాన్నం. శర్కర అంటే చక్కెర.”

చలిమిడిని చూపి,
“ఇది గుడమిశ్రిత తండులపిష్టం. బెల్లం, బియ్యపు పిండి కలిపి చేస్తారు.”

నిమ్మకాయ పులిహోరను చూపి,
“ఇది జంభీరఫలాన్నం.”

నువ్వుల అన్నాన్ని చూపి,
“ఇది తిలాన్నం. తిలం అంటే నువ్వులు.”

పాల పరమాన్నాన్ని చూపి,
“ఇది క్షీరాన్నం. క్షీరం అంటే పాలు.”

పానకాన్ని చూపి,
“ఇది గుడోదకం లేదా మధుర పానీయం. తీపిగా ఉండే పానీయం.”

పాయసాన్ని చూపి,
“ఇది సంస్కృతంలో కూడా పాయసం.”

పిండివంటలను చూపి,
“ఇవి భక్ష్యం.”

పులగాన్ని చూపి,
“ఇది కుశలాన్నం.”

పులిహోరను చూపి,
“ఇది చిత్రాన్నం. రంగురంగుల రుచులతో ఉండే అన్నం.”

పెరుగన్నాన్ని చూపి,
“ఇది దధ్యోదనం. దధి అంటే పెరుగు.”

పేలాలను చూపి,
“ఇవి లాజ.”

బెల్లపు పరమాన్నాన్ని చూపి,
“ఇది గుడాన్నం.”

వడపప్పును చూపి,
“ఇది గుడమిశ్రిత ముద్గసూపమ్.”

వడలను చూపి,
“ఇవి మాసపూపం.”

శెనగలను చూపి,
“ఇవి చణకం.”

హల్వాను చూపి,
“ఇది కేసరి.”


చిన్న పదార్థాల గొప్ప అర్థాలు

తర్వాత అమ్మమ్మ మరో తట్టను చూపించింది.

“ఇవి కూడా తెలుసుకోవాలి బాబూ!”

అప్పాలను చూపి,
“ఇవి గుడపూపం.”

చెరుకు ముక్కలను చూపి,
“ఇవి ఇక్షుఖండం.”

చక్కెరను చూపి,
“ఇది శర్కర.”

తేనెను చూపి,
“ఇది మధు.”

పాలను చూపి,
“ఇది క్షీరం.”

పెరుగును చూపి,
“ఇది దధి.”

బెల్లాన్ని చూపి,
“ఇది గుడం.”

వెన్నను చూపి,
“ఇది నవనీతం.”


పిల్లవాడి మార్పు

పూజ పూర్తయ్యాక చిన్మయ్ చేతులు జోడించి ఇలా అన్నాడు:

“దేవుడా… ఇప్పటివరకు నేను పళ్ళు మాత్రమే చూసాను. కానీ ఇప్పుడు వాటి వెనుక భాష, సంస్కృతి, భావం కూడా చూశాను.”

అమ్మమ్మ ఆనందపడింది.

“మన తెలుగు తల్లి ఎంత మధురమో… సంస్కృత భాష అంత పవిత్రం. రెండూ కలిసినప్పుడు జ్ఞానం మరింత అందంగా మారుతుంది.”

ఆ రోజు నుంచి చిన్మయ్ దేవాలయానికి వెళ్లినప్పుడల్లా ఇలా పలికేవాడు:

“కదళీఫలం సమర్పయామి…
క్షీరాన్నం నివేదయామి…
మధు సమర్పయామి…”

దేవాలయంలో ఉన్నవారు ఆశ్చర్యంగా చూస్తూ,
“చిన్నోడే అయినా ఎంత చక్కగా సంస్కృత పదాలు నేర్చుకున్నాడు!” అని మెచ్చుకున్నారు.

అలా ఆ చిన్న బాలుడు నైవేద్యాల ద్వారా భాషా సంపదను తెలుసుకున్నాడు.

#పిల్లలకథలు #తెలుగుభాష #సంస్కృతభాష #నైవేద్యం #IndianCulture #KidsStory #LearningThroughStories

నైవేద్యాల మధుర యాత్ర - భక్తి కలం : తేరాల రాజేంద్ర ప్రసాద్ గుప్తా

 


తెలుగు – సంస్కృత పదాలతో పిల్లలకు అర్థమయ్యే కథ

ఒక అందమైన ఉదయం…

గ్రామంలో కోడి కూసింది. ఆకాశం నెమ్మదిగా వెలుగుతో నిండుతోంది.

చిన్న బాలుడు “విహాన్” తన తాతయ్యతో కలిసి పొలాలకు వెళ్లాడు. తాతయ్య సంస్కృత భాషలో చాలా పండితుడు. కానీ పిల్లలకు కూడా అర్థమయ్యేలా చెప్పడంలో ఆయనకు ఎంతో నైపుణ్యం.

విహాన్ అడిగాడు:

“తాతయ్యా… సంస్కృతంలో కూరగాయలకూ, జంతువులకూ, పనులకూ కూడా పేర్లు ఉంటాయా?”

తాతయ్య నవ్వి,
“ఉంటాయి బాబూ! ఈరోజు మన గ్రామమే ఒక సంస్కృత పాఠశాల అవుతుంది” అన్నాడు.


కూరగాయల తోటలో సంస్కృతం

ఇద్దరూ పొలంలోకి వెళ్లారు.

అక్కడ పెద్ద గుమ్మడికాయ కనిపించింది.

తాతయ్య చెప్పాడు:

“దీనిని తెలుగు లో గుమ్మడికాయ అంటారు. సంస్కృతంలో కూష్మాండః అంటారు.”

విహాన్ పలికాడు:
“కూ…ష్మాం…డః!”

పక్కనే మరో తెల్లగా ఉన్న బూడిద గుమ్మడికాయ కనిపించింది.

“ఇదీ కూడా కూష్మాండః అనే పదంతో పిలుస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో వేరే రీతిగా ఉపయోగిస్తారు” అన్నాడు తాతయ్య.

కొద్దిదూరంలో ఆకుకూరలు ఊగుతున్నాయి.

“ఇది తోటకూర. సంస్కృతంలో శాకినీ.”

విహాన్ నవ్వుతూ,
“శాకినీ అంటే కూరల రాణిలా ఉంది!”

తర్వాత బీరకాయ తీగను చూపించాడు తాతయ్య.

“ఇది కోశాతకీ.”

పక్కనే మెత్తగా ఉండే నేతిబీరకాయను చూపి,
“ఇది ఘృతశోశాతకీ. ఘృతం అంటే నెయ్యి. చాలా మృదువుగా ఉండే బీరకాయ.”

వంటింట్లో వాసన వస్తోంది.

“అమ్మ పప్పు వండుతోంది!”

“అవును బాబూ! పప్పును సంస్కృతంలో దాళీ అంటారు.”

కాకరకాయను చూపి,
“ఇది కారవేల్లః.”

పొట్లకాయను చూపి,
“ఇది పటోలీ.”

చేమదుంపను తీసి,
“ఇది శ్యామకందః.”

విహాన్ ఆశ్చర్యపోయాడు.

“అయ్యో! ప్రతి కూరకు ఇంత అందమైన పేరు ఉందా!”


గ్రామంలోని మనుషులు

వీధిలో ఒక బొద్దుగా ఉన్న మామయ్య నడుస్తూ కనిపించాడు.

విహాన్ మెల్లగా నవ్వాడు.

తాతయ్య వెంటనే చెప్పాడు:

“ఎవరినీ ఎగతాళి చేయకూడదు బాబూ. కానీ పదాలు తెలుసుకోవచ్చు.”

“బొజ్జగా ఉన్నవాడిని సంస్కృతంలో తుందిలః అంటారు.”

“లావుగా ఉన్నవాడిని స్థూలః అంటారు.”

“లావును స్థౌల్యం అంటారు.”

విహాన్ జ్ఞాపకం పెట్టుకున్నాడు.


పశువుల గోవిందం

కొంచెం ముందుకు వెళ్లగా ఒక గేదె గడ్డి తింటోంది.

“ఇది మహిషీ.”

నల్లగా ఉన్న ఆవును చూపి,
“ఇది కపిలా.”

అప్పుడే రెండు మేకలు ఒకదానితో ఒకటి తోసుకుంటున్నాయి.

విహాన్ నవ్వుతూ,
“అవి పోట్లాడుతున్నాయి!”

తాతయ్య వెంటనే చెప్పాడు:

“సంస్కృతంలో కలహాయతే అంటే పోట్లాడుతున్నది.”


ప్రకృతిలో క్రియల సందడి

అప్పుడే ఒక పక్షి ఆకాశంలో ఎగిరింది.

“తాతయ్యా! పక్షి ఎగురుతోంది!”

“సంస్కృతంలో డయతే అంటే ఎగురుచున్నది.”

పక్కనే ఒక చిన్న బాలుడి చేతి వాచిపోయింది.

“వాచుతోంది” అన్నాడు విహాన్.

“అది శ్వయతి.”

కొద్దిసేపటికి పెద్దగా ఉబ్బింది.

“ఇప్పుడు ఉద్ శ్వయతి — అంటే ఉబ్బుచున్నది.”

మట్టిలో ఆడుకున్న పిల్లాడు నల్లగా మారిపోయాడు.

తాతయ్య నవ్వి,
“అతను శ్యామాయతే — నల్లబడుచున్నాడు.”

ఇంకో పిల్లవాడు భయంతో తెల్లబడ్డాడు.

“అతను ధవళావయతే — తెల్లబారుచున్నాడు.”


ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు

సూర్యుడు ఉదయించసాగాడు.

తాతయ్య ఆకాశాన్ని చూపి చెప్పాడు:

“తెల్లవారడాన్ని ప్రభాతి అంటారు.”

అప్పుడే గుర్రం సకిలించింది.

“అది హేషతే.”

గేదె గట్టిగా అరచింది.

“దాన్ని బృంహతే అంటారు.”

పక్కనే ఆవు నెమరువేస్తోంది.

“ఇది రోమథాంయతే.”

ఒక కుక్క మొరిగింది.

“అది భషతి.”

వర్షం పడిన తర్వాత చెట్లు పచ్చగా మారాయి.

“అవి హరితాయతే — పచ్చబడుతున్నాయి.”

ఒక చిన్న పాప ఏడుస్తోంది.

“అది గుంజతి — రోదిస్తోంది.”


జ్ఞానం మేల్కొలుపు

సాయంత్రం అయ్యింది.

విహాన్ ఇంటికి వచ్చి ఆనందంగా అన్నాడు:

“తాతయ్యా! ఇప్పుడు నాకు సంస్కృతం భయం కాదు. ఇది మన తెలుగు మాటల్లానే అనిపిస్తోంది!”

తాతయ్య సంతోషంగా చెప్పాడు:

“అదే నిజమైన విద్య బాబూ. భాష మనల్ని భయపెట్టకూడదు… మనల్ని మేల్కొలపాలి.”

అప్పుడు విహాన్ చిరునవ్వుతో అన్నాడు:

“అంటే… నేను ఇప్పుడు ప్రబోధతి కదా?”

తాతయ్య నవ్వి,
“అవును! ప్రబోధతి అంటే మేల్కొనుచున్నది. నీలో ఇప్పుడు జ్ఞానం మేల్కొంటోంది.”

ఆ రోజు నుంచి విహాన్ ప్రతి వస్తువును రెండు భాషల్లో నేర్చుకోవడం ప్రారంభించాడు.

గుమ్మడికాయ కనిపిస్తే:
“కూష్మాండః!”

కాకరకాయ కనిపిస్తే:
“కారవేల్లః!”

కుక్క మొరిగితే:
“భషతి!”

అలా ఒక చిన్న గ్రామం… సంస్కృత పదాలతో మధురమైన పాఠశాలగా మారిపోయింది.



Thursday, May 21, 2026

“గుడులు పెరిగాయి… కానీ గుణాలు పెరిగాయా?”

 

“గుడులు పెరిగాయి… కానీ గుణాలు పెరిగాయా?”

నేటి మనిషి దేవుణ్ణి గోడపై వేలాడుతున్న ఫోటోలో చూస్తున్నాడు…
నాటి మనిషి ప్రకృతిలో ప్రతి శ్వాసలో దేవత్వాన్ని అనుభవించాడు.

అప్పుడు తపస్సు జీవితం…
ధ్యానం శ్వాస…
ధర్మం నడవడి.

ఇప్పుడు దేవాలయాలు పెరిగాయి…
పూజలు పెరిగాయి…
కానీ మనసుల్లో ప్రశాంతత తగ్గిపోతోందా? అనే ప్రశ్న నిలుస్తోంది.

విగ్రహారాధన తప్పు కాదు.
రూపం మనసును ఏకాగ్రం చేసే సాధనం.
రాయి దేవుడు కాదు…
భక్తిని మేల్కొలిపే గుర్తు.

స్వామి వివేకానంద చెప్పినట్టు:
“విగ్రహాన్ని దేవుడిగా కాదు… దేవుణ్ణి గుర్తు చేసే సాధనంగా చూడాలి.”

రామకృష్ణ పరమహంస చెప్పినట్టు:
“నీరు మంచుగా మారినట్టే… నిరాకారం సాకారమవుతుంది.”

కానీ నిజమైన ప్రశ్న ఇంకొకటి —

మన ఇళ్లలో దేవుడి ఫోటోలు పెరిగాయా?
లేక మన హృదయాల్లో దేవత్వం పెరిగిందా?

ఎందుకంటే…

భక్తి ఉంటే రూపం అవసరం లేదు.
రూపం ఉంటే భావం తప్పనిసరి.
భావం లేని పూజ… శబ్దం మాత్రమే.

దేవుణ్ణి వెతకడం ముందు
మనిషితనాన్ని నిలబెట్టుకోగలిగితే…
అదే నిజమైన ఆరాధన.

ప్రశ్నిస్తోంది కలం : తేరాల రాజేంద్రప్రసాద్ గుప్తా

Wednesday, May 20, 2026

“ప్రభుత్వాలు గుర్తుంచుకోవాల్సిన నిజం… అభివృద్ధి ఎవరికోసం?”

 

“ప్రభుత్వాలు గుర్తుంచుకోవాల్సిన నిజం… అభివృద్ధి ఎవరికోసం?”

ధరలు పెరుగుతున్నాయి… కానీ మనిషి జీవితం మాత్రం తగ్గిపోతోంది. కష్టపడేది సామాన్యుడు… ఫలితం మాత్రం అతనికి కనిపించడం లేదు. ఇది ఒకరి బాధ కాదు… ఈరోజు కోట్లాది మధ్యతరగతి కుటుంబాల నిశ్శబ్ద వాస్తవం.

ఒకప్పుడు మనిషి సంపాదనతో కుటుంబాన్ని నిలబెట్టేవాడు. ఇప్పుడు జీతం వచ్చిన రోజే అప్పులు ఎదురుగా నిలుస్తున్నాయి. నెల చివరికి కాదు… నెల ప్రారంభంలోనే ఆర్థిక ఒత్తిడి మొదలవుతోంది.

ఇల్లు కట్టుకోవడం ఒక కలగా ఉండేది. ఇప్పుడు బ్యాంక్ ఈఎంఐల భారం చూసి ఆ కలనే వదిలేస్తున్నారు. భూమి కొనడం భద్రతగా భావించిన రోజులు పోయాయి. రిజిస్ట్రేషన్ ఛార్జీలు, నిర్మాణ వ్యయం, ట్యాక్స్‌లు చూసి సామాన్యుడు అడుగు వెనక్కి వేస్తున్నాడు.

నగరాల్లో భారీ టవర్లు పెరుగుతున్నాయి. కానీ వాటి నీడలో బతికే మనిషికి ప్రశాంతంగా జీవించే స్థలం మాత్రం తగ్గిపోతోంది. వెలుగులు పెరుగుతున్నా… మనుషుల మనసుల్లో భయం కూడా పెరుగుతోంది.

చరిత్ర చెబుతున్న నిజం ఒక్కటే — ప్రజల ఆదాయం పెరగకుండా ధరలు పెరిగిన ప్రతిసారి సమాజంలో అసమానత పెరిగింది. అప్పులు పెరిగాయి. సామాన్యుడి జీవితం మరింత కష్టమైంది.

రోమ్ సామ్రాజ్యం నుంచి ఆధునిక ప్రపంచ దేశాల వరకు ఒక విషయం స్పష్టంగా కనిపించింది — “సంపద కొద్దిమందిలోనే నిలిచిపోతే… సమాజంలో అసంతృప్తి పెరుగుతుంది.”

ఆర్థిక నిపుణులు కూడా ఎన్నోసార్లు హెచ్చరించారు — జీతాల పెరుగుదల కంటే జీవన వ్యయం వేగంగా పెరిగితే మధ్యతరగతి బలహీనపడుతుంది అని.

ఇది కేవలం డబ్బు సమస్య కాదు. ఇది భవిష్యత్తు గురించి భయం. కుటుంబాల గురించి ఆందోళన. పిల్లల చదువు గురించి నిశ్శబ్ద పోరాటం.

ఈరోజు పరిస్థితి చూస్తే — రైతు కష్టపడుతున్నాడు… కానీ లాభం తక్కువ. ఉద్యోగి పనిచేస్తున్నాడు… కానీ జీతం సరిపోవడం లేదు. యువత చదువుకుంటోంది… కానీ ఉద్యోగ భయం వెంటాడుతోంది. కుటుంబాలు కలిసి ఉంటున్నాయి… కానీ ప్రశాంతత కరువవుతోంది.

ఇలాగే కొనసాగితే రాబోయే కాలంలో ఇల్లు, వైద్యం, విద్య — ఇవన్నీ సామాన్యుడికి దూరమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

అప్పుడు ప్రశ్న ఒక్కటే: ఈ అభివృద్ధి నిజంగా ఎవరికోసం?

రోడ్లు, ఫ్లైఓవర్లు, టవర్లు, పెద్ద ప్రాజెక్టులు… ఇవి అభివృద్ధికి గుర్తులు కావచ్చు. కానీ ఆ అభివృద్ధి మధ్యలో సామాన్యుడి జీవితం కూలిపోతే దాని ప్రయోజనం ఏమిటి?

ప్రభుత్వాలు గుర్తుంచుకోవాల్సిన నిజం — దేశాన్ని నిలబెట్టేది కేవలం పెద్ద కంపెనీలు కాదు… రోజూ కష్టపడి పన్నులు కట్టే సామాన్యుడే.

“సామాన్యుడు బలంగా ఉంటేనే దేశం బలంగా ఉంటుంది.”

“వెంట తీసుకెళ్లేది ఒక్కటే..!”

 

పట్టణం చివర్లో ఉన్న పెద్ద బంగ్లాలో విజయేంద్ర అనే వ్యాపారవేత్త ఉండేవాడు. కోట్ల ఆస్తి, డజన్ల కొద్దీ కార్లు, వందల మంది ఉద్యోగులు అతని దగ్గర ఉండేవారు. బయట ప్రపంచానికి అతడు విజయవంతుడిలా కనిపించేవాడు. కానీ అతని మనసులో మాత్రం ఎప్పుడూ శాంతి ఉండేది కాదు.

డబ్బు కోసం అతడు చాలా మందిని మోసం చేశాడు. కూలీల జీతాలు ఆపేశాడు. స్నేహితులను తన అవసరాలకు ఉపయోగించుకున్నాడు. సహాయం కోసం వచ్చిన పేదవాళ్లను అవమానించాడు. “డబ్బే దేవుడు… డబ్బుంటే ప్రపంచం కాళ్ల దగ్గర పడుతుంది” అని గర్వంగా చెప్పేవాడు.

ఒకరోజు అతని చిన్ననాటి స్నేహితుడు రామయ్య అతడిని కలవడానికి వచ్చాడు. రామయ్య సాధారణ రైతు. పెద్దగా ఆస్తి లేకపోయినా గ్రామంలో అందరికీ ఆదర్శంగా ఉండేవాడు. విజయేంద్ర నవ్వుతూ అడిగాడు: “నీ జీవితమంతా కష్టపడ్డావు… చివరికి ఏం సంపాదించావు?”

అప్పుడు రామయ్య ప్రశాంతంగా నవ్వి చెప్పాడు: “నేను సంపాదించింది మనుషుల ప్రేమ. నువ్వు సంపాదించింది డబ్బు. కానీ చివరికి ఇద్దరం తీసుకెళ్లేది మాత్రం మన కర్మలే.”

ఆ మాట వినగానే విజయేంద్రకు చిరాకు వచ్చింది. డబ్బు ముందు ఇవన్నీ చిన్న విషయాలే అనుకున్నాడు. కానీ కొన్ని నెలల తర్వాత అతని జీవితమే మారిపోయింది.

విజయేంద్రకు తీవ్రమైన అనారోగ్యం వచ్చింది. దేశంలోని పెద్ద పెద్ద ఆసుపత్రులు తిరిగాడు. కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు పెట్టాడు. అయినా ప్రాణం మాత్రం చేతిలో నిలబడలేదు.

ఒక రాత్రి ఆసుపత్రి గదిలో ఒంటరిగా పడుకుని ఉన్నప్పుడు అతని కళ్ల ముందు తన జీవితం మొత్తం తిరిగింది. ఏడుస్తూ ఉన్న కూలీలు, అన్యాయం చేసిన కుటుంబాలు, సహాయం అడిగి వెనుదిరిగిన పేదవాళ్లు అతని మనసులో కనిపించారు.

అప్పుడు మొదటిసారి అతడికి నిజం అర్థమైంది.

“నేను సంపాదించిన ఈ ఆస్తి… ఈ పేరు… ఈ అధికారం… ఒక్కటీ నాతో రావు. నా మంచికీ చెడుకీ కారణమైన కర్మలే నాతో వస్తాయి” అని లోలోపల బాధపడ్డాడు.

మరుసటి రోజు అతడు తన ఆస్తిలో కొంత భాగాన్ని పేదల కోసం దానం చేశాడు. ఉద్యోగులకు బాకీలు చెల్లించాడు. తన వల్ల నష్టపోయిన వాళ్లందరికీ క్షమాపణ చెప్పాడు.

కొన్ని రోజుల తర్వాత విజయేంద్ర చనిపోయాడు. అతని అంత్యక్రియలకు వేల మంది వచ్చారు. కానీ వాళ్లు మాట్లాడింది అతని సంపద గురించి కాదు… చివరి రోజుల్లో చేసిన మంచిపనుల గురించి.

నీతి:

మనకన్నా ముందు ఎంతోమంది ధనవంతులు, బలవంతులు ఈ ప్రపంచానికి వచ్చి వెళ్లిపోయారు. వాళ్లు వెంట తీసుకెళ్లింది బంగారం కాదు… భూములు కాదు… అధికారం కాదు… వాళ్లు తీసుకెళ్లింది వారి కర్మలు మాత్రమే.

రేపు మన పరిస్థితీ అంతే. కాబట్టి మనిషి సంపాదించాల్సింది డబ్బుకంటే ముందు మంచి మనసు.

పెళ్లి కోసం ఎవరిని ఎంచుకుంటారు? మీరు ఎక్కడ మోస పోతారు ?

  ఈ కథను AdSense-friendly, ఆలోచింపజేసే విధంగా, ఎవరినీ అవమానించకుండా, వ్యక్తిత్వం మరియు విలువల ప్రాముఖ్యతను చూపించేలా రూపొందించాను. పెళ్లి కో...