“పంచారామాలు – చరిత్రకే కాదు… భక్తికి కూడా నిలువెత్తు సాక్ష్యాలా?”

ఒక ఆలయం కేవలం రాళ్లతో కట్టిన నిర్మాణమా?
లేక శతాబ్దాల విశ్వాసాన్ని మోసుకెళ్తున్న ఆధ్యాత్మిక శక్తిమా?

ఆంధ్రప్రదేశ్ నేలపై విరాజిల్లుతున్న పంచారామాలు ఈ ప్రశ్నకు ప్రత్యక్ష సమాధానంలా నిలుస్తాయి.
ప్రతి రోజు వేలాది మంది భక్తులు దర్శించుకునే ఈ దేవాలయాలు… కేవలం పూజా స్థలాలు కాదు.
చరిత్ర, శిల్పకళ, భక్తి, సంస్కృతి — అన్నింటినీ కలిపిన జీవంత గ్రంథాలు.

“దేశం తన ఆలయాలను కాపాడితే… సంస్కృతి తరం తరాలకు నిలుస్తుంది” అని స్వామి వివేకానంద చెప్పిన మాటలు ఇక్కడ నిజమవుతున్నట్లు అనిపిస్తుంది.

తారకాసురుడి కథతో ప్రారంభమైన విశ్వాసం

పురాణాల ప్రకారం తారకాసురుడు ధరించిన అమృతలింగాన్ని కుమారస్వామి విరిచినప్పుడు ఆ లింగ భాగాలు ఐదు ప్రాంతాల్లో పడ్డాయని చెబుతారు.
అక్కడే అమరారం, ద్రాక్షారం, సోమారం, క్షీరారం, కుమారారం రూపంలో పంచారామ క్షేత్రాలు వెలిశాయని విశ్వాసం.

కానీ ఈ కథల వెనుక మరో గొప్ప విషయం ఉంది —
శతాబ్దాల క్రితం నిర్మించిన ఆలయాలు ఇప్పటికీ అద్భుతంగా నిలిచి ఉండటం.

కేవలం గోపురాలు కాదు… శిల్ప విజ్ఞానానికి అద్భుతాలు

ద్రాక్షారామంలోని భారీ గోపురాన్ని చూసిన ప్రతి ఒక్కరూ ఒక్కసారి ఆశ్చర్యపోతారు.
ఒకే రాతితో చేసిన శిల్పాలు… అద్భుతమైన స్తంభాలు… శాస్త్రీయ నిర్మాణం…
అది చూసినప్పుడు అప్పటి భారతీయ శిల్పుల ప్రతిభ ఎంత గొప్పదో అర్థమవుతుంది.

అమరారామంలోని శివలింగం ఎత్తు, క్షీరారామంలోని ప్రశాంత వాతావరణం, సోమారామంలోని శైవ సంప్రదాయం — ప్రతి ఆలయానికి ప్రత్యేకత ఉంది.

ఇవి కేవలం భక్తిని మాత్రమే కాదు… భారతీయ ఇంజినీరింగ్ ప్రతిభను కూడా ప్రపంచానికి చూపిస్తున్నాయి.

నేటి తరం అడగాల్సిన ప్రశ్న

మన పూర్వీకులు ఇంతటి అద్భుతాలను నిర్మించారు…
మరి మనం వాటిని కాపాడుతున్నామా?

కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఆలయ పరిసరాలు నిర్లక్ష్యానికి గురవుతున్నాయి.
పురాతన శిల్పాలు దెబ్బతింటున్నాయి.
సెల్ఫీల కోసం వెళ్లే వారు పెరుగుతున్నారు… కానీ చరిత్ర తెలుసుకునే వారు తగ్గుతున్నారు.

ఇది ఆలోచించాల్సిన విషయం.

భక్తి అంటే భయం కాదు… బాధ్యత

డాక్టర్ ఏపీజే అబ్దుల్ కలాం ఒకసారి చెప్పారు:

“సంస్కృతి కోల్పోయిన దేశం భవిష్యత్తును కోల్పోతుంది.”

పంచారామాలు మన సంస్కృతికి ప్రతీకలు.
వాటిని కేవలం పండుగ రోజుల్లో దర్శించుకోవడం సరిపోదు.
వాటి చరిత్రను పిల్లలకు చెప్పాలి.
ఆలయాలను పరిశుభ్రంగా ఉంచాలి.
మన వారసత్వాన్ని కాపాడాలి.

ముగింపు

పంచారామాలు కేవలం ఐదు ఆలయాలు కావు…
ఐదు శతాబ్దాల శ్వాసలు.

అవి మనకు చెబుతున్న సందేశం ఒక్కటే—

“రాళ్లు మాట్లాడవు…
కానీ వాటి వెనుక ఉన్న సంస్కృతి శాశ్వతంగా వినిపిస్తూనే ఉంటుంది.”

కలంతో మార్పు  : తేరాల రాజేంద్ర ప్రసాద్ గుప్తా