తెలుగు – సంస్కృత పదాలతో పిల్లలకు అర్థమయ్యే కథ
ఒక అందమైన ఉదయం…
గ్రామంలో కోడి కూసింది. ఆకాశం నెమ్మదిగా వెలుగుతో నిండుతోంది.
చిన్న బాలుడు “విహాన్” తన తాతయ్యతో కలిసి పొలాలకు వెళ్లాడు. తాతయ్య సంస్కృత భాషలో చాలా పండితుడు. కానీ పిల్లలకు కూడా అర్థమయ్యేలా చెప్పడంలో ఆయనకు ఎంతో నైపుణ్యం.
విహాన్ అడిగాడు:
“తాతయ్యా… సంస్కృతంలో కూరగాయలకూ, జంతువులకూ, పనులకూ కూడా పేర్లు ఉంటాయా?”
తాతయ్య నవ్వి,
“ఉంటాయి బాబూ! ఈరోజు మన గ్రామమే ఒక సంస్కృత పాఠశాల అవుతుంది” అన్నాడు.
కూరగాయల తోటలో సంస్కృతం
ఇద్దరూ పొలంలోకి వెళ్లారు.
అక్కడ పెద్ద గుమ్మడికాయ కనిపించింది.
తాతయ్య చెప్పాడు:
“దీనిని తెలుగు లో గుమ్మడికాయ అంటారు. సంస్కృతంలో కూష్మాండః అంటారు.”
విహాన్ పలికాడు:
“కూ…ష్మాం…డః!”
పక్కనే మరో తెల్లగా ఉన్న బూడిద గుమ్మడికాయ కనిపించింది.
“ఇదీ కూడా కూష్మాండః అనే పదంతో పిలుస్తారు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో వేరే రీతిగా ఉపయోగిస్తారు” అన్నాడు తాతయ్య.
కొద్దిదూరంలో ఆకుకూరలు ఊగుతున్నాయి.
“ఇది తోటకూర. సంస్కృతంలో శాకినీ.”
విహాన్ నవ్వుతూ,
“శాకినీ అంటే కూరల రాణిలా ఉంది!”
తర్వాత బీరకాయ తీగను చూపించాడు తాతయ్య.
“ఇది కోశాతకీ.”
పక్కనే మెత్తగా ఉండే నేతిబీరకాయను చూపి,
“ఇది ఘృతశోశాతకీ. ఘృతం అంటే నెయ్యి. చాలా మృదువుగా ఉండే బీరకాయ.”
వంటింట్లో వాసన వస్తోంది.
“అమ్మ పప్పు వండుతోంది!”
“అవును బాబూ! పప్పును సంస్కృతంలో దాళీ అంటారు.”
కాకరకాయను చూపి,
“ఇది కారవేల్లః.”
పొట్లకాయను చూపి,
“ఇది పటోలీ.”
చేమదుంపను తీసి,
“ఇది శ్యామకందః.”
విహాన్ ఆశ్చర్యపోయాడు.
“అయ్యో! ప్రతి కూరకు ఇంత అందమైన పేరు ఉందా!”
గ్రామంలోని మనుషులు
వీధిలో ఒక బొద్దుగా ఉన్న మామయ్య నడుస్తూ కనిపించాడు.
విహాన్ మెల్లగా నవ్వాడు.
తాతయ్య వెంటనే చెప్పాడు:
“ఎవరినీ ఎగతాళి చేయకూడదు బాబూ. కానీ పదాలు తెలుసుకోవచ్చు.”
“బొజ్జగా ఉన్నవాడిని సంస్కృతంలో తుందిలః అంటారు.”
“లావుగా ఉన్నవాడిని స్థూలః అంటారు.”
“లావును స్థౌల్యం అంటారు.”
విహాన్ జ్ఞాపకం పెట్టుకున్నాడు.
పశువుల గోవిందం
కొంచెం ముందుకు వెళ్లగా ఒక గేదె గడ్డి తింటోంది.
“ఇది మహిషీ.”
నల్లగా ఉన్న ఆవును చూపి,
“ఇది కపిలా.”
అప్పుడే రెండు మేకలు ఒకదానితో ఒకటి తోసుకుంటున్నాయి.
విహాన్ నవ్వుతూ,
“అవి పోట్లాడుతున్నాయి!”
తాతయ్య వెంటనే చెప్పాడు:
“సంస్కృతంలో కలహాయతే అంటే పోట్లాడుతున్నది.”
ప్రకృతిలో క్రియల సందడి
అప్పుడే ఒక పక్షి ఆకాశంలో ఎగిరింది.
“తాతయ్యా! పక్షి ఎగురుతోంది!”
“సంస్కృతంలో డయతే అంటే ఎగురుచున్నది.”
పక్కనే ఒక చిన్న బాలుడి చేతి వాచిపోయింది.
“వాచుతోంది” అన్నాడు విహాన్.
“అది శ్వయతి.”
కొద్దిసేపటికి పెద్దగా ఉబ్బింది.
“ఇప్పుడు ఉద్ శ్వయతి — అంటే ఉబ్బుచున్నది.”
మట్టిలో ఆడుకున్న పిల్లాడు నల్లగా మారిపోయాడు.
తాతయ్య నవ్వి,
“అతను శ్యామాయతే — నల్లబడుచున్నాడు.”
ఇంకో పిల్లవాడు భయంతో తెల్లబడ్డాడు.
“అతను ధవళావయతే — తెల్లబారుచున్నాడు.”
ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు
సూర్యుడు ఉదయించసాగాడు.
తాతయ్య ఆకాశాన్ని చూపి చెప్పాడు:
“తెల్లవారడాన్ని ప్రభాతి అంటారు.”
అప్పుడే గుర్రం సకిలించింది.
“అది హేషతే.”
గేదె గట్టిగా అరచింది.
“దాన్ని బృంహతే అంటారు.”
పక్కనే ఆవు నెమరువేస్తోంది.
“ఇది రోమథాంయతే.”
ఒక కుక్క మొరిగింది.
“అది భషతి.”
వర్షం పడిన తర్వాత చెట్లు పచ్చగా మారాయి.
“అవి హరితాయతే — పచ్చబడుతున్నాయి.”
ఒక చిన్న పాప ఏడుస్తోంది.
“అది గుంజతి — రోదిస్తోంది.”
జ్ఞానం మేల్కొలుపు
సాయంత్రం అయ్యింది.
విహాన్ ఇంటికి వచ్చి ఆనందంగా అన్నాడు:
“తాతయ్యా! ఇప్పుడు నాకు సంస్కృతం భయం కాదు. ఇది మన తెలుగు మాటల్లానే అనిపిస్తోంది!”
తాతయ్య సంతోషంగా చెప్పాడు:
“అదే నిజమైన విద్య బాబూ. భాష మనల్ని భయపెట్టకూడదు… మనల్ని మేల్కొలపాలి.”
అప్పుడు విహాన్ చిరునవ్వుతో అన్నాడు:
“అంటే… నేను ఇప్పుడు ప్రబోధతి కదా?”
తాతయ్య నవ్వి,
“అవును! ప్రబోధతి అంటే మేల్కొనుచున్నది. నీలో ఇప్పుడు జ్ఞానం మేల్కొంటోంది.”
ఆ రోజు నుంచి విహాన్ ప్రతి వస్తువును రెండు భాషల్లో నేర్చుకోవడం ప్రారంభించాడు.
గుమ్మడికాయ కనిపిస్తే:
“కూష్మాండః!”
కాకరకాయ కనిపిస్తే:
“కారవేల్లః!”
కుక్క మొరిగితే:
“భషతి!”
అలా ఒక చిన్న గ్రామం… సంస్కృత పదాలతో మధురమైన పాఠశాలగా మారిపోయింది.
No comments:
Post a Comment